ទំព័រដើម » ទេសចរណ៍ » តំបន់អទិភាពក្នុងការអភិវឌ្ឍ ទេសចរណ៍កម្ពុជា

តំបន់អទិភាពក្នុងការអភិវឌ្ឍ ទេសចរណ៍កម្ពុជា

តំបន់អទិភាពក្នុងការអភិវឌ្ឍ ទេសចរណ៍កម្ពុជា

តំបន់អទិភាពក្នុងការអភិវឌ្ឍទេសចរណ៍កម្ពុជា

Priority areas for Cambodia tourism development

ដោយលោក ហេង សុភី
(បេក្ខជនបណ្ឌិតផ្នែកទេសចរណ៍)
មន្រ្តីស្រាវជ្រាវផ្នែកពាណិជ្ជកម្មនិងគ្រប់គ្រង
វិទ្យាស្ថានមនុស្សសាស្រ្តនិងវិទ្យាសាស្រ្តសង្គម

១-សេចក្តីផ្តើម

វិស័យទេសចរណ៍ដែលមានលក្ខណៈជាប្រព័ន្ធ គឺជាវិស័យអាទិភាព មួយ ត្រូវបានកំណត់នៅក្នុងយុទ្ធសាស្ត្រចតុកោណរបស់រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា។ វិស័យទេសចរណ៍ រួមចំណែកកសាងសេដ្ឋកិច្ច សង្គម ផ្តល់ឱកាសការងារ​ ប្រាក់​ចំណូល លើកកម្ពស់ជីវភាពរស់នៅ និង ការកាត់បន្ថយភាពក្រីក្រ។ ទេសចរណ៍​ត្រូវបានទទួលស្គាល់ថាជា «មាសបៃតង» ជាផ្នែកដ៏សំខាន់នៃសេដ្ឋកិច្ចបៃតង ដែលចំណូលនៃវិស័យនេះ ត្រូវបានចាក់បញ្ចូលភ្លាមៗទៅក្នុងចរន្តសេដ្ឋកិច្ចជាតិ រួមចំណែកជំរុញកំណើនផលិតផលក្នុងស្រុកសរុប (GDP) និង ធ្វើឲ្យមាន​លំនឹង​ផ្នែកជញ្ជីងពាណិជ្ជកម្ម។ ការអភិវឌ្ឍទេសចរណ៍ប្រកបដោយនិរន្តរភាព​និង ការទទួលខុសត្រូវរួមចំណែកយ៉ាងសកម្មដល់កិច្ចអភិវឌ្ឍថែរក្សា​​​ការពារ​និង អភិរក្សសម្បត្តិវប្បធម៌ប្រវត្តិសាស្ត្រ និង ធនធានធម្មជាតិ។ ម្យ៉ាងទៀត ការរីក​លូតលាស់នៃទេសចរណ៍ ជួយលើកស្ទួយកិត្យានុភាពជាតិ លើឆាកអន្តរជាតិ ការពង្រឹងនិងពង្រីកមិត្តភាព សាមគ្គីភាព កិច្ចសហប្រតិបត្តិការ និង ការធ្វើសមា​ហរណកម្មកម្ពុជាទៅក្នុងតំបន់ និង អន្តរជាតិ។

ជាការពិត «កម្ពុជាព្រះរាជាណាចក្រអច្ឆរិយៈ» មានសក្តានុពលយ៉ាង​ខ្លាំង​ក្នុងការអភិវឌ្ឍវិស័យទេសចរណ៍ ដោយឈរលើប្រភពធនធាន «វប្បធម៌ និង ធម្មជាតិ» ការឯកភាពជាតិ ស្ថិរភាពនយោបាយ សន្តិសុខ និង​សុវត្ថិភាព​ល្អ។ រាជរដ្ឋាភិបាលប្តេជ្ញាចិត្តយ៉ាងម៉ឺងម៉ាត់ក្នុងការបន្តជំរុញយ៉ាងសកម្ម សន្ទុះ​រីកចម្រើននៃវិស័យទេសចរណ៍ សំដៅរួមចំណែកពង្រឹងមូលដ្ឋានសេដ្ឋកិច្ច និង ការកាត់បន្ថយភាពក្រីក្ររបស់ប្រជាពលរដ្ឋ។ ផែនការយុទ្ធសាស្រ្តអភិវឌ្ឍន៍​ទេស​ចរណ៍២០១២-២០២០បានដាក់ចេញ ដើម្បីបង្ហាញថែមទៀតនូវឆន្ទៈ​នយោ​បាយ​របស់រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ក្នុងការអភិវឌ្ឍវិស័យទេសចរណ៍ប្រកបដោយ​និរន្តភាព និង យកវិស័យនេះជាវិស័យអាទិភាពមួយ ក្នុងការរួមចំណែក​កសាង​សេដ្ឋកិច្ចសង្គម។

២-ការអភិវឌ្ឍទេសចរណ៍តាមតំបន់អាទិភាព

ការអភិវឌ្ឍផលិតផលទេសចរណ៍ ត្រូវបានកំណត់តាមប្រភេទផលិត​ផល និង តាមតំបន់ ឬ ច្រករបៀងសំខាន់ៗ ដោយមានការសិក្សាវិភាគ​ច្បាស់​លាស់​ទៅលើប្រភពធនធានសក្តានុពលភាពទាក់ទាញផ្នែកពាក់ព័ន្ធ និង ផល​ប៉ះពាល់សេដ្ឋកិច្ចសង្គម។ តំបន់ទេសចរណ៍អាទិភាព ត្រូវបានកំណត់ ដូចខាង​ក្រោម៖

១.តំបន់ទេសចរណ៍វប្បធម៌សៀមរាបអង្គរ តភ្ជាប់ទៅតំបន់បឹងមាលា​ប្រាសាទព្រះវិហារ និង ទេសចរណ៍ប្រវត្តិសាស្រ្តអន្លង់វែង បឹងទន្លេសាប​ និង តំបន់ជុំវិញ។

២.ភ្នំពេញ (និងតំបន់ជុំវិញ) ដែលជារាជធានីដ៏ល្បីល្បាញមួយ នៅ​អាស៊ីអាគ្នេយ៍ និង ជាមជ្ឈមណ្ឌលនយោបាយ វប្បធម៌ ពាណិជ្ជកម្ម ទេសចរណ៍ ជាពិសេស ទីតាំងប្រសព្វនៃទន្លេមេគង្គបែកជាមុខបួន និង សក្តានុពល​ទេសចរណ៍។

៣.ច្រករបៀងទេសចរណ៍ភាគខាងត្បូង (តំបន់ឆ្នេរ) ជាតំបន់មាន​សក្តា​នុពលអេកូ​ទេសចរណ៍ និង មានភាពទាក់ទាញខ្លាំង ជាពិសេស ការតភ្ជាប់​ជាមួយ​តំបន់អង្គរ ភ្នំពេញ ប្រទេសវៀតណាម និង ប្រទេសថៃ។ តំបន់​នេះ​បញ្ចូលផងដែរនូវតំបន់ភ្នំក្រវាញដ៏មានឥទ្ធិពលនៃជីវៈចម្រុះ ដែលជាមូលដ្ឋាន​សម្រាប់អេកូ​ទេសចរណ៍។

៤.ភូមិភាគឦសាន ជាតំបន់អេកូទេសចរណ៍ ដែលរំលេចដោយភាព​ទោល ពិសេសសត្វផ្សោតទន្លេមេគង្គ ទេសភាពធម្មជាតិជីវៈចម្រុះ និង វប្បធម៌​ប្រពៃណីរបស់ជនជាតិដើមភាគតិច។

៥.តំបន់ជុំវិញបឹងទន្លេសាប ដែលមានសក្តានុពលអេកូទេសចរណ៍​ភ្ជាប់​ដោយវប្បធម៌ប្រពៃណីនៃការរស់នៅរបស់ប្រជាជន ជាពិសេស ការងារកសិកម្ម ការនេសាទ និងសិប្បកម្មប្រពៃណី។

៦.​ តំបន់តាមដងទន្លេមេគង្គភ្ជាប់បឹងទន្លេសាប ទន្លេបាសាក់  ដែលមាន​សក្តានុពលអេកូទេសចរណ៍ និង វប្បធម៌ ជាពិសេស ភាពទាក់ទាញនៃការ​ទស្សនាតាមផ្លូវទឹក។

តំបន់ទាំងនេះ មានសក្តានុពលទេសចរណ៍ច្រើនប្រភេទចម្រុះគ្នា រួម​មាន វប្បធម៌ ធម្មជាតិ ប្រវត្តិសាស្ត្រ ការកម្សាន្តតាមបែបផ្សងព្រេង និង ផលិត​ផល​ថ្មីៗ​ដែលបានបង្កើតឡើង ដែលទាំងអស់នេះ មានភាពទាក់ទាញយ៉ាងខ្លាំង​សម្រាប់ទីផ្សារទេសចរណ៍ទាំងក្នុងស្រុក និង អន្តរជាតិ។

ជាយុទ្ធសាស្ត្រ ការអភិវឌ្ឍផលិតផលទេសចរណ៍ មិនអាចកាត់ផ្តាច់ពី​ការសិក្សាទីផ្សារ និង សភាពការណ៍និន្នាការទេសចរណ៍តំបន់​ និង អន្តរជាតិ​បានទេ។ ការអភិវឌ្ឍផលិតផលត្រវឲ្យស្របតាមនិន្នាការទីផ្សារ ប៉ុន្តែ មិនត្រូវបត់ ឬ រត់តាមតម្រូវការទីផ្សារទាំងស្រុងទេ ព្រោះថា តម្រូវការទីផ្សារខ្លះ អាចប៉ះ​ពាល់​ជាអវិជ្ជមានដល់សេដ្ឋកិច្ចសង្គមកម្ពុជា។

កម្ពុជាមានសក្តានុពលធំធេងណាស់ សម្រាប់ការអភិវឌ្ឍទេសចរណ៍ «វប្បធម៌ និង ធម្មជាតិ»។ បើគិតត្រឹមតែប្រាង្គប្រាសាទបុរាណ កម្ពុជាជាប្រទេស​តែមួយគត់ក្នុងអាស៊ី ដែលមានប្រាង្គប្រាសាទបុរាណជាង១០០០​ ដែលមាន​អាយុ​កាលរាប់ពាន់ឆ្នាំ មិនទាន់គិតអំពីទីតាំង (ទីទួល) និង គ្រឹះប្រាសាទ​រាប់​ពាន់​​កន្លែងផ្សេងទៀត ដែលសក្តិសមនឹងកិត្តិនាម «ព្រះរាជាណាចក្រនៃវប្បធម៌ »។ កេរដំណែល​ប្រវត្តិសាស្ត្រជាទីគោរពសក្ការៈទាំងនេះ ​ប្រមាណតែជិត១០% ប៉ុណ្ណោះ ដែលត្រូវបានប្រែក្លាយជា​គោលដៅទេសចរណ៍។ រីឯ៩០%ទៀតនៃ​តំបន់ប្រាសាទបុរាណជាច្រើន នៅកប់បាត់ឆ្ងាយពីការអភិវឌ្ឍនៅឡើយ ហើយ​ភាគច្រើននៃតំបន់ប្រាង្គប្រាសាទទាំងនេះ មានប្រជាជនរស់នៅដែលភាគ​ច្រើន​ជាអ្នកក្រីក្រ។ ដូច្នេះ ការអភិវឌ្ឍតំបន់ប្រាសាទទាំងនេះឲ្យទៅជា​គោលដៅ​ទេសចរណ៍ គឺរួមចំណែកអភិរក្សប្រាសាទផង ការអនុញ្ញាតប្រជាជនចូលរួម​អភិវឌ្ឍ អភិរក្ស និង ការកាត់បន្ថយភាពក្រីក្រផងដែរ។ ម្យ៉ាងវិញទៀតតំបន់​អេកូ​ទេសចរណ៍នៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា គឺជាកំណប់ទ្រព្យដ៏មហាសាល  ដែល​សម្បូរទៅដោយធនធានធម្មជាតិ និង ជីវចម្រុះដ៏សម្បូរបែប ជាពិសេស​ប្រមូលផ្តុំនៅតាមតំបន់ការពារធម្មជាតិចំនួន៥៧កន្លែង ស្មើនឹងផ្ទៃដី៧​៤៣៩៦​៥៩ហិកតា (ឧទ្យានជាតិចំនួន១២កន្លែង ដែនជម្រកសត្វព្រៃ១៨កន្លែង តំបន់​បេតិកភណ្ឌធម្មជាតិចំនួន០២កន្លែង និង របៀងអភិរក្សជីវៈចម្រុះ ប្រព័ន្ធ​តំបន់ការពារធម្មជាតិចំនួន០៣កន្លែង) តំបន់ការពារព្រៃឈើចំនួន០៩កន្លែង ព្រៃកោងកាង ដែលផ្សារភ្ជាប់ជាមួយនឹងការតភ្ជាប់ទៅនឹងអ័ក្សអេកូឡីស៊ី​ដ៏ធំ​នៅលើពិភពលោក គឺព្រៃត្រូពិចជួរភ្នំក្រវ៉ាញដែលមានវិសាលភាពដ៏ធំធេង និង សម្បូរទៅដោយពពួកសត្វកម្រចុងក្រោយនៅតំបន់អាស៊ី ហើយបច្ចុប្បន្ននេះ​ត្រូវបានដាក់បញ្ចូលទៅ ក្នុងតំបន់អេកូទេសចរណ៍ល្បីៗទាំង១០ ក្នុងពិភព​លោក។ រីឯតំបន់ឆ្នេរសមុទ្រកម្ពុជា ដែលលាតសន្ធឹងប្រវែង៤៤០គីឡូម៉ែត្រ បានក្លាយជា សមាជិកក្លឹបឆ្នេរសមុទ្រដែលស្អាតជាងគេបំផុតលើសកលលោក តាំងពីឆ្នាំ២០១១មក ហើយសម្បូរទៅដោយរុក្ខជាតិសត្វសមុទ្រ និង ជីវចម្រុះ​ជាច្រើនដែលមានប្រមាណ៣០ប្រភេទ ជាពិសេស ព្រៃកោងកាងធំជាងគេ​នៅ​អាស៊ីអាគ្នេយ៍ គ្របដណ្តប់លើផ្ទៃដី៥០០០០ហិកតា និង ផ្កាថ្ម៧០ប្រភេទ​ស្ថិត​ក្នុង៣៣ពួក និង ១១អម្បូរ។ លើសពីនេះទៅទៀត តំបន់ភូមិភាគឦសាន​ក៏​មានសក្តានុពលដ៏ធំធេង ជាមួយតំបន់ខ្ពង់រាប ឧទ្យានជាតិ ទេសភាពទន្លេមេគង្គ សមុទ្រឈើ ទឹកជ្រោះ សត្វផ្សោត ទន្លេមេគង្គ ពពួកសត្វកម្រ និង ជីវៈចម្រុះ​ផ្សេងៗទៀត ជាពិសេស សហគមន៍ជនជាតិភាគតិចច្រើនអម្បូរ។ ទាំងអស់នេះ គឺជា ធនធានអេកូទេសចរណ៍ដែល យើងមិនទាន់ទាញយកមកប្រើប្រាស់ដើម្បី​បម្រើក្នុងវិស័យទេសចរណ៍ឱ្យអស់ពីលទ្ធភាព ហើយប្រជាពលរដ្ឋនៅតាមតំបន់​អេកូទេសចរណ៍ទាំងនោះ នៅមានកម្រិតជីវភាពខ្សត់ខ្សោយនៅឡើយ ហើយ​ការថែរក្សាអភិរក្សធនធានធម្មជាតិទាំងនោះ ក៏មិន​ទាន់បានគ្រប់ជ្រុងជ្រោយ​ផងដែរ។

ការបង្កើតផលិតផលថ្មីគឺជាកត្តាចាំបាច់ ដើម្បីគាំទ្រផង និង ដោះស្រាយ​ផង​ជាមួយនឹងផលិតផលដែលមានស្រាប់ ព្រមទាំងបំពេញយុទ្ធសាស្ត្រ ស្តីពី ការផ្តល់ជម្រើសឱកាសទស្សនារបស់ភ្ញៀវឲ្យបានច្រើន និង ការពន្យារពេល​ស្នាក់នៅ ការចំណាយរបស់ភ្ញៀវ ដើម្បីជំរុញកំណើនការងារ និង សេដ្ឋកិច្ច​កម្ពុជា។ ការពឹងផ្អែកតែភាពល្បីល្បាញនៃតំបន់អង្គរ ឬ រាជធានីភ្នំពេញមួយមុខ គឺមិនគ្រប់គ្រាន់ឡើយដើម្បីឈានទៅសម្រេចចក្ខុវិស័យឆ្នាំ២០២០ ​ក្នុងបរិមាណ​ភ្ញៀវ៧លាននាក់។ តំបន់អង្គរដែលមានទេសចរប្រមាណ ជាង២លាននាក់​ទស្សនាក្នុងមួយឆ្នាំៗ កាន់តែមានសម្ពាធខ្លាំងឡើងៗទាំងផ្នែកបរិស្ថាន និង វប្បធម៌ ហើយរយៈពេលស្នាក់នៅរបស់ភ្ញៀវ ក៏មិនបានយូរប៉ុន្មានឡើយ។

ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ក៏អង្គរនៅតែជាប៉ូលទាក់ទាញ ឬ មេដែកឆក់​ដែលមានកម្លាំងខ្លាំង មិនគ្រាន់តែសម្រាប់កម្ពុជាប៉ុណ្ណោះទេ គឺសម្រាប់តំបន់​ទាំងមូល ដែលបាន និង កំពុងទទួលផលប្រយោជន៍ពីសក្តានុពលអង្គរនេះ។

២.១-អង្គរ និង តំបន់ជុំវិញ

ការអភិវឌ្ឍផលិតផលទេសចរណ៍គោលដៅទេសចរណ៍ថ្មីៗ នៅជុំវិញ​អង្គរ ឬ តភ្ជាប់ជាមួយអង្គរ គឺផ្តល់ផលប្រយោជន៍ផ្នែកសេដ្ឋកិច្ចសង្គមយូរអង្វែង និង ជាការសម្រាលបន្ទុកកាន់តែធ្ងន់នៅតំបន់​បេតិកភណ្ឌ​អង្គរ។ ជាក់ស្តែងការ​អភិវឌ្ឍគោលដៅទេសចរណ៍ «ចុងឃ្នាស» និង ផ្នែកខ្លះនៃបឹងទន្លេសាប បច្ចុប្បន្ន បានផ្តល់ផ្លែផ្កាយ៉ាងសំខាន់ដល់គ្រប់ផ្នែកពាក់ព័ន្ធ រួមមាន ប្រជាជន ជាពិសេស សហគមន៍ទូក កាណូត ដឹកភ្ញៀវទេសចរកម្សាន្ត និង សេវាកម្មនានា​នៅទីនោះ។ តាមការសិក្សាប្រមាណជា៤០%នៃភ្ញៀវមកសៀមរាបអង្គរ បានទៅ​ទស្សនា​បឹងទន្លេសាប។ ក្រៅពីចុងឃ្នាស ក៏នៅមានតំបន់ជាច្រើននៅជុំវិញ​បឹង​ទន្លេសាបបាន និង កំពុងរៀបចំជាសហគមន៍ទេសចរណ៍គោលដៅទេសចរណ៍ ដើម្បីទាក់ទាញការទស្សនារបស់ភ្ញៀវ ដូចជា នៅកំពង់ភ្លុក កំពង់ឃ្លាំង ព្រែក​ទាល់ មេជ្រៃ ជាដើម។

ការតភ្ជាប់អង្គរជាមួយតំបន់ផ្សេងៗ ត្រូវធ្វើឡើងទាំងប្រាំទិស (ដូច​កំពូល​ប្រាសាទអង្គរជាតំណាង) ហើយត្រូវ​ភ្ជាប់ដោយគ្រប់មធ្យោបាយ​ដឹក​ជញ្ជូន​ទេសចរណ៍ និង ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធសមស្រប។ ទិសនៃការ​តភ្ជាប់​សំខាន់ៗ​រួមមានភាគខាងត្បូងអង្គរ ភ្ជាប់ជាមួយបឹងទន្លេសាប និង តំបន់ជុំវិញ រហូតដល់ តំបន់សំខាន់ៗនៃខេត្តបាត់ដំបង ខេត្តពោធិ៍សាត់ ខេត្តកំពង់ឆ្នាំង និង តភ្ជាប់​តាមផ្លូវអាកាសជាមួយខេត្តព្រះសីហនុ និង តំបន់ឆ្នេរទាំងមូល។ ភាគខាងជើង​តភ្ជាប់តំបន់ប្រវត្តិសាស្រ្តអន្លង់វែង ជួរភ្នំដងរែក ជាពិសេស ប្រាសាទព្រះវិហារ​(បេតិកភណ្ឌពិភពលោក) ជាទីសក្ការៈដ៏មានឥទ្ធិពល ភូមិតេជោ ហើយបន្ត​ភ្ជាប់​ជាមួយប្រាសាទវត្តភូ តាមផ្លូវបុរាណកាត់ខេត្តព្រះវិហារ និង មួយផ្នែក​តភ្ជាប់ជាមួយខេត្តស្ទឹងត្រែង និង ភូមិភាគឦសានទាំងមូល ដែលសម្បូរទៅ​ដោយធនធានធម្មជាតិ និង វប្បធម៌ រួមមានជនជាតិដើមភាគ​តិច​តំបន់ភ្នំ។​ ឆ្ពោះ​មកទិសខាងកើតតាមផ្លូវជាតិលេខ៦ ភ្ជាប់មកខេត្តកំពង់ធំ ដែលជាខេត្តភាគ​កណ្តាល​​ដ៏ធំ និង មានសក្តានុពលទាំងវប្បធម៌ និង ធម្មជាតិ ក្នុងនោះ ប្រាសាទសំបូរព្រៃគុក ដែលទើបតែចុះក្នុងបញ្ជី បេតិកភណ្ឌពិភពលោក កាលពី​ថ្ងែ​ទី០៨ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០១៧ កំពុងទាក់ទាញទេសចរយ៉ាងខ្លាំងក្លា។

តាម​ទិសនេះ អ​ង្គរក៏តភ្ជាប់ជាមួយខេត្តកំពង់ចាម ខេត្តកណ្តាល និង ជាពិសេស រាជធានីភ្នំពេញដែលជាបេះដូងនៃកម្ពុជា។ ភាគខាងលិចតំបន់អង្គរ​ក៏មានសក្តានុពលខ្លាំងផងដែរ គឺនៅក្នុងខេត្តឧត្តមានជ័យ និង ខេត្ត បន្ទាយ​មាន​ជ័យ ដែលមានសក្តានុពលសម្បត្តិធម្មជាតិ និង ធនធានវប្បធម៌ ដូចជា អាង​ត្រពាំង​ថ្ម និង ប្រាសាទបុរាណ ស្ពានបុរាណ ជាពិសេស នៅតាមផ្លូវជ័យវរ្ម័នទី៧ តភ្ជាប់អង្គរទៅកាន់ប្រាសាទបុរាណខ្មែរ នៅក្នុងទឹកដីថៃបច្ចុប្បន្ន។ អង្គរបាន និង កំពុងតភ្ជាប់យ៉ាងសកម្មជាមួយតំបន់ និង ពិភពលោក តាមគ្រប់មធ្យោបាយ ផ្លូវទឹកផ្លូវគោក និង ផ្លូវអាកាស ក្រោមគោលនយោបាយ «បើកចំហជើងមេឃ» របស់រាជរដ្ឋាភិបាល។ ប្រទេសជាច្រើនក្នុងតំបន់ កំពុងទទួលផលពីសក្តានុពល «ទោល» របស់អង្គរ ដោយភ្ជាប់អង្គរដោយត្រង់ជាមួយប្រទេសទាំងនោះ ក្នុង​នោះ​ មួយផ្នែកភ្ជាប់ជាមួយតំបន់ឆ្នេរ ដែលមានសក្តានុពលធម្មជាតិ ដូចជា ការ​ហោះហើរត្រង់ ភ្ជាប់អង្គរជាមួយកោះសាមុយ (ថៃ) សិង្ហបុរី និង តំបន់ឆ្នេររបស់​វៀតណាមជាដើម។

រាជរដ្ឋាភិបាលយកចិត្តទុកដាក់ខ្ពស់ក្នុងការដាក់ចេញ និង បន្តអនុវត្ត​នូវ​គោលនយោបាយ បើកចំហជើងមេឃ ផ្លូវអាកាស ផ្លូវគោក ផ្លូវទឹក និង យុទ្ធសាស្ត្រ «អង្គរជាប៉ូលអាទិភាព» ដើម្បីជួយ គាំទ្រការអភិវឌ្ឍទេសចរណ៍​កម្ពុជា។ ជាងនេះទៀត រាជរដ្ឋាភិបាលបន្តយ៉ាងសកម្ម ដោយសហការជាមួយ ដៃគូអភិវឌ្ឍ និង ផ្នែកឯកជន និង ការចូលរួមរបស់ប្រជាជនក្នុងការអភិវឌ្ឍ​គោល​ដៅទេសចរណ៍ ផលិតផលទេសចរណ៍នៅជុំវិញ ឬ តភ្ជាប់ជាមួយអង្គរ​ដើម្បីគោលដៅចម្បង គឺការប្រើប្រាស់ឲ្យអស់លទ្ធភាពនូវធនធានដែលមាន ប្រកបដោយការទទួលខុសត្រូវ ដើម្បីអភិវឌ្ឍទេសចរណ៍ រួមចំណែកអភិវឌ្ឍ​សេដ្ឋកិច្ច សង្គម និង ការកាត់បន្ថយភាពក្រីក្ររបស់ប្រជាជន។ គ្រប់ទីកន្លែង​ដែលមានសក្តានុពលទេសចរណ៍ ទាំងវប្បធម៌ និង ធម្មជាតិ ត្រូវបានយកចិត្ត​ទុក​ដាក់ រៀបចំប្រែក្លាយជាគោលដៅទេសចរណ៍ និង ផ្សព្វផ្សាយ ទាក់ទាញ​ទេសចរទៅទស្សនា និង រៀបចំយន្តការគ្រប់គ្រង អភិវឌ្ឍនៅនឹងកន្លែង ក្នុងនោះ​ការប្រមូលផ្តុំ ចងក្រង​ជាសហគមន៍ទេសចរណ៍ ដោយផ្តល់លទ្ធភាព សមត្ថភាព ចំណេះដឹង និង ផលប្រយោជន៍​ជូនប្រជាជនមូលដ្ឋានគឺជាអាទិភាព។

ការយកចិត្តទុកដាក់ បង្កលក្ខណៈងាយស្រួលជូនប្រជាជន ដោយជំរុញ​លើកទឹកចិត្ត បណ្តុះគំនិត ផ្តួចផ្តើម បង្កើត ឬ ច្នៃប្រឌិត​បង្កើតឲ្យចេញ​ជា​ផលិតផលទេសចរណ៍ថ្មីៗ ឈរលើមូលដ្ឋានធនធានដែលមានស្រាប់ ដូចជា៖

ផលិត និង ចលនាលក់វត្ថុសិប្បកម្ម ជាលក្ខណៈវត្ថុអនុស្សាវរីយ៍​ទេសចរណ៍ ដែលបង្ហាញនូវ វប្បធម៌ និង ប្រពៃណីរស់នៅរបស់ប្រជាជន​តាម​តំបន់ផ្សេងៗគ្នា។ ការបង្ហាញសិល្បៈ របាំ ចម្រៀងប្រពៃណី ម្ហូបអាហារ ផ្លែឈើ ជាដើម ជូនទេសចរនៅតាមសហគមន៍នានា។ ការបង្ហាញ ឬ ការអនុញ្ញាតឲ្យ​ទេសចរចូលរួមសកម្មភាពសមស្រប អំពីជីវភាពរស់នៅពិតៗរបស់ប្រជាជន​តាម​សហគមន៍ រួមមាន៖ ការបង្កបង្កើនផល ការនេសាទត្រី ការប្រារព្ធពិធីបុណ្យ​ទាន ​ជំនឿ សាសនា។ល។ ដើម្បីឲ្យទេសចរបានស្គាល់ និង រីករាយចូលរួម។ ករណីនេះ ផ្សារភ្ជាប់ជាមួយ «ទេសចរណ៍ជនបទ» ដែលកំពុងទទួលជោគជ័យ នៅស្រុកបារាយ ខេត្តកំពង់ធំ។ ទេសចរណ៍រួមវិភាគទានដល់ការអភិវឌ្ឍ ដូចជា ការលើកទឹកចិត្តឲ្យទេសចរចូលរួមដាំដើមឈើ «ទេសចរម្នាក់ ដើមឈើ​មួយ​ដើម» ឬ «ដើមឈើមួយដើម ផ្តើមចេញពីអ្នក» ជីកអណ្តូងទឹក សាងសង់ផ្ទះ សាលារៀន មន្ទីរព្យាបាល ឬ ការចូលរួមជួយផ្ដល់អំណោយមនុស្សធម៌នានា។ បំផុសចលនាប្រជាជន ឲ្យផលិតផលិតផលនានា ដើម្បីលក់បម្រើឲ្យ​ទីផ្សារ​ទេស​ចរណ៍ ដូចជា បន្លែ ផ្លែឈើ ផ្កា ត្រី សាច់ គ្រឿងសង្ហារឹម ដែលតម្រូវការ​នេះ​កើនឡើងជាប្រចាំតាមកំណើនទេសចរ ហើយបច្ចុប្បន្ន មួយផ្នែកត្រូវបាននាំ​ចូល​ពីបរទេស។ ការបង្កើនការផ្គត់ផ្គង់ក្នុងស្រុក គឺកាត់បន្ថយការនាំចូល និង ទប់ស្កាត់ ការឆ្លុះធ្លាយសេដ្ឋកិច្ច និង ជំរុញសកម្មភាពសហគ្រាស ធុនតូច និង មធ្យម (SME)។

សកម្មភាព និង លទ្ធផលខាងលើនេះ គឺសំខាន់ជំរុញការអភិវឌ្ឍ​ទេស​ចរណ៍ផង និង ការជួយ កាត់បន្ថយភាព ក្រីក្រតាមរយៈទេសចរណ៍ផង ដែល​នេះ គឺជាគោលដៅចម្បងរបស់រាជរដ្ឋាភិបាលដោយស្របតាម យុទ្ធសាស្ត្រ​​​ចតុ​កោណដំណាក់កាលទី៣ និង គោលដៅអភិវឌ្ឍសហស្សវត្សរបស់កម្ពុជា។

តំបន់អង្គរ និងជុំវិញ

(រូបភាពៈអង្គរ និង តំបន់ជុំវិញ)

២.២-ភ្នំពេញ និង តំបន់ជុំវិញ

រាជធានីភ្នំពេញ គឺជាបេះដូង និង ជាមជ្ឈមណ្ឌលនយោបាយ​ពាណិជ្ជ​កម្ម វប្បធម៌ និង ទេសចរណ៍នៃកម្ពុជា ព្រះរាជាណាចក្រអច្ឆរិយៈ។ ភ្នំពេញ​ជារាជធានីដ៏ចំណាស់មួយនៅអាស៊ី និង មានទីតាំងជាយុទ្ធសាស្ត្រនៅចំណុច​ប្រសព្វបួនមុខនៃទន្លេមេគង្គ។ រាជធានីភ្នំពេញ ដែលទទួលបានមេដៃ ពិភព​លោក​ បានប្រែក្លាយពីទីក្រុង «សូន្យ» ខ្ទេចខ្ទាំដោយសារសង្គ្រាម និង របប​ប្រល័យ​ពូជសាសន៍ ទៅជា រាជធានីកំពុងអភិវឌ្ឍលើគ្រប់វិស័យ។ ភ្នំពេញតភ្ជាប់​ជាមួយពិភពលោក តាមគ្រប់មធ្យោបាយដឹកជញ្ជូនទេសចរ​ ទាំងផ្លូវគោក ផ្លូវ ទឹក និង ផ្លូវអាកាស ក្នុងនោះ ព្រលានយន្តហោះអន្តរជាតិភ្នំពេញ កំពុងបំពេញ តួនាទីជាស្នូលយ៉ាងសកម្ម ដោយមានសមត្ថភាពទទួលអ្នកដំណើរបានជាង​មួយលាននាក់ ក្នុងមួយឆ្នាំៗ។

រាជធានីភ្នំពេញ ជាមជ្ឈមណ្ឌលប្រមូលផ្តុំនូវរតនសម្បត្តិ​បេតិកភណ្ឌ​វប្បធម៌ជាច្រើន ដែលជាប្រភពធនធានដ៏សំខាន់ សម្រាប់ការទាក់ទាញទេសចរ ដូចជា សារមន្ទីរជាតិ ព្រះបរមរាជវាំង ទីតាំង ប្រវត្តិសាស្ត្រ វត្តភ្នំ និង សំណង់​ស្ថា​បត្យកម្មសម័យអាណានិគម។ល។ ជាងនេះទៅទៀត រាជធានីភ្នំពេញ សម័យ​តេជោ មានការអភិវឌ្ឍបានរំលេចនូវសំណង់អគារថ្មីខ្ពស់ៗ សណ្ឋាគារ ល្អ​ប្រណីតលំដាប់អន្តរជាតិ និង សេវាកម្មទេសចរណ៍ច្រើនប្រភេទ អមដោយ​ភាពស្រស់ស្អាតនៃការតុបតែងលម្អនានា នាំឲ្យទីក្រុងនេះ ក្លាយជាគោលដៅ​ទេសចរណ៍ជាទីពេញនិយម។ នៅជុំវិញរាជធានី ក៏មានសក្តានុពល​ទាក់ទាញ​ទេសចរ វប្បធម៌ និង ធម្មជាតិ ដោយភ្ជាប់ពីលក្ខណៈទេសចរណ៍ «ទីក្រង» ទៅទេសចរណ៍ «ជនបទ» និង កសិ​ទេសចរណ៍ ជាពិសេស សម្រាប់អ្នក​រស់​នៅក្នុងទីក្រុង និង ភ្ញៀវបរទេស។ គោលដៅទេសចរណ៍តំបន់ជុំវិញ បាន​ និង កំពុងអភិវឌ្ឍ រួមមាន ភ្នំព្រះរាជទ្រព្យ (ភ្នំឧត្តង្គ) ភ្នំប្រសិទ្ធិ កោះដាច់ តំបន់ភាគ​ខាងកើតរាជធានីភ្នំពេញ និង ការតភ្ជាប់ជាមួយតំបន់ផ្សេងៗទៀតនៃខេត្ត​កណ្តាល ខេត្តកំពង់ស្ពឺ និង ខេត្តតាកែវ ដូចជា ទន្លេបាទី។ល។ តំបន់កប់ស្រូវ​គួរត្រូវរៀបចំអភិវឌ្ឍទៅជាតំបន់សម្រាកកម្សាន្ត នៅក្នុងរាជធានីភ្នំពេញតែ​ម្តង។

រាជធានីភ្នំពេញកាន់តែមានកំណើនប្រជាជន និង មធ្យោបាយដឹក​ជញ្ជូន​ច្រើនឡើង ដែល រួមមានប្រជាជនប្រមាណ២លាននាក់ ទេសចរជាតិ និង អន្តរជាតិជាង២លាននាក់ក្នុងមួយឆ្នាំ និង មធ្យោបាយដឹកជញ្ជូនជាងមួយ​លាន​គ្រឿង។ កត្តានេះ បង្កជាចលករ «រុញ» នៃចរន្តទេសចរណ៍ផ្ទៃក្នុងកាន់តែខ្លាំង​ឡើងៗ។ ដោយសារនិន្នាការនេះ ការជំរុញការអភិវឌ្ឍផលិតផលទេសចរណ៍​នៅ​ក្នុង និង តំបន់ជុំវិញរាជធានីភ្នំពេញ គឺជាការចាំបាច់ និង បន្ទាន់ដើម្បីការ​ផ្គត់ផ្គង់តម្រូវការទេសចរផង និង ស្របយកផលទេសចរណ៍សម្រាប់​ប្រជាជន​ផង។

រាជធានីភ្នំពេញ និង តំបន់ជុំវិញ នៅមានសក្តានុពលច្រើនសម្រាប់ការ​អភិវឌ្ឍទេសចរណ៍ ដើម្បីពន្យារការស្នាក់នៅរបស់ភ្ញៀវបានយូរ ដូចជា ការ​ទស្សនា​កម្សាន្តតាមនាវា តាមដងទន្លេមេគង្គ (ទន្លេសាប) ការទស្សនា​សហ​គមន៍​ ប្រជាជននៅតាមដងទន្លេ ភូមិសិប្បកម្មតម្បាញ ចម្លាក់ប្រាក់ តំបន់កសិ​ទេសចរណ៍ និង តំបន់បេតិកភណ្ឌវប្បធម៌ ការកម្សាន្តនៅពេលរាត្រី​តាមដង​ទន្លេចតុមុខ ផ្សាររាត្រី ការរៀបចំតំបន់ទេសចរណ៍ពេលរាត្រី​ប្រកបដោយ​សុវត្ថិ​ភាព និង ការទស្សនាមណ្ឌលពាណិជ្ជកម្ម និង ផ្សារលក់ដូរជាដើម។

រាជធានីភ្នំពេញបច្ចុប្បន្នត្រូវបានពង្រីកវិសាលភាពយ៉ាងធំធេង ដែល​សក្តិសមជារាជធានីសម័យតេជោ ដោយរួមមាន ទីក្រុងរណប​លំដាប់ពិភព​លោក​ជាច្រើន កំពុងត្រូវបានស្ថាបនាឡើង តភ្ជាប់ដោយប្រព័ន្ធសមស្រប។ ទីក្រុង​រណបទាំងនេះ ក្លាយជាលំនៅឋានផង និង ជាផលិតផលទេសចរណ៍ សម្រាប់រាជធានីផង។ ក្រៅពីនេះ តំបន់ជាយរាជធានីភ្នំពេញ ដូចជា តំបន់កប់​ស្រូវ និង តាមដងទន្លេ មានសក្តានុពលទាក់ទាញបែបអេកូទេសចរណ៍ អាច​រៀបចំជាតំបន់សម្រាកលំហែកម្សាន្ត សម្រាប់ទាំង ភ្ញៀវ និង អ្នករស់នៅ​ក្នុង​រាជធានី ដែលកាន់តែច្រើនឡើងៗ។​  ម្យ៉ាងទៀត ផលិតផលផ្នែកសេវាកម្សាន្ត​ទេសចរណ៍ ត្រូវយកចិត្តទុកដាក់ពង្រឹង និង ពង្រីកឲ្យបានកាន់តែ​ប្រសើរ​ និង សមស្រប ដើម្បីលើកកម្ពស់ រាជធានីភ្នំពេញឲ្យក្លាយជារាជធានីមានសកម្មភាព​រស់រវើក ស្របតាមស្តង់ដាទីក្រុងស្អាត សំដៅទាក់ទាញ ទេសចរណ៍ផង និង បង្កើនការងារទេសចរណ៍ផង។

ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ក៏ភ្នំពេញត្រូវអភិវឌ្ឍស្របតាមប្លង់មេនៃការ​អភិវឌ្ឍទីក្រុងយ៉ាងពិតប្រាកដ ដោយប្រែក្លាយទៅជា «គុជ» មួយនៅអាស៊ី ទាំង​ភាពស្អាត ទាំងភាពបៃតង និង ទាំងសណ្តាប់ធ្នាប់ របៀបរៀបរយ។ ភ្នំពេញ​ត្រៀមលក្ខណសម្បត្តិគ្រប់យ៉ាង ដើម្បីធ្វើជាម្ចាស់ផ្ទះនៃកិច្ចប្រជុំវេទិកា និង សន្និសីទកម្រិតអន្តរជាតិជាច្រើន ហើយនិងត្រៀមទទួលភ្ញៀវទេសចរអន្តរ​ជាតិ​ប្រមាណបីលាននាក់ក្នុងមួយឆ្នាំៗ ចាប់ពី២០១៣ ដោយមិនទាន់គិតភ្ញៀវ​ទេសចរ​ក្នុង​ស្រុកជាច្រើនលាននាក់ ចូលមករាជធានីជារៀងរាល់ឆ្នាំ។ ភ្នំពេញ​ទាមទារនូវប្រព័ន្ធហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធរូបវន្ត និង សម្បទាទេសចរណ៍ជាច្រើន​ទៀត ដើម្បីស្រូបយកកំណើននេះ ជាពិសេស ផ្លូវ ព្រលានយន្តហោះ ការផ្គត់​ផ្គង់ទឹកស្អាត និង ថាមពលអគ្គិសនី។ រាជធានីភ្នំពេញចាំបាច់ត្រូវមាន​ព្រលាន​យន្តហោះខ្នាតធំ កម្រិតអន្តរជាតិ ដើម្បីធ្វើជាស្នូលក្នុងការតភ្ជាប់ពិភពលោក។ ព្រលានយន្តហោះខ្នាតធំ ដែលមានសមត្ថភាពផ្ទុកប្រមាណ១០លាននាក់ក្នុង​មួយឆ្នាំ នឹងដើរតួនាទីជាគន្លឹះក្នុងការរំដោះកម្ពុជាចេញពីភាពជា «គោលដៅ​ទេសចរណ៍រណប» ដូចដែលធ្លាប់បាន និង កំពុងជួបប្រទះកន្លងមក និង ពេលបច្ចុប្បន្ន ទៅជាគោលដៅទេសចរណ៍ទី១ សម្រាប់ពិភពលោក។ ដូច្នេះ ការរៀបចំផែនការ សិក្សាអំពីព្រលានយន្តហោះនេះ គួរត្រូវបានចាប់ផ្តើមពី​ពេល​នេះ​​ឱ្យហើយទៅ បើខកខាននោះ កម្ពុជានឹងបាត់បង់ឱកាសបន្តទៀត។

រាជធានីភ្នំពេញ

(រូបថតៈរាជធានីភ្នំពេញ)

២.៣-ការអភិវឌ្ឍទេសចរណ៍តំបន់ឆ្នេរ

តំបន់ឆ្នេរដែលស្ថិតក្នុងច្រករបៀងទេសចរណ៍ភាគខាងត្បូង ជាតារារះ​នាទិសនិរតីរួមបញ្ចូល ខេត្ត៤ គឺ ខេត្តកែប ខេត្តកំពត ខេត្តព្រះសីហនុ និង ខេត្តកោះកុង ដែលបាន និង កំពុងក្លាយជាប៉ូល ដ៏សំខាន់សម្រាប់ស្រូប​ទាញ​ទេសចរជាតិ និង អន្តរជាតិ។ ឆ្នេរសមុទ្រកម្ពុជា ត្រូវបានក្លាយជាសមាជិកនៃក្លឹប ឆ្នេរសមុទ្រដ៏ស្អាតបំផុតលើសកលលោក ហើយកិត្តិនាមនេះ​ កំពុងលើកតម្កើង​កិត្យានុភាពឆ្នេរកម្ពុជាលើឆាកអន្តរជាតិ។ តំបន់ឆ្នេរកម្ពុជា មានធនធានចម្រុះ សម្បូរ និង ច្រើនប្រភេទសម្រាប់ការអភិវឌ្ឍទេសចរណ៍ ហើយធនធាន​ទាំងនេះ​នៅថ្មី និង មានភាពទាក់ទាញយ៉ាងខ្លាំង។ តំបន់ឆ្នេរស្ថិតក្នុងក្របខ័ណ្ឌ​នៃ​កិច្ចសហប្រតិបត្តិការនៃច្រករបៀងសេដ្ឋកិច្ចភាគខាងត្បូង ដែលភ្ជាប់ប្រទេស​វៀតណាម និង ប្រទេសថៃ ដោយគមនាគមន៍ផ្លូវគោក (ផ្លូវលេខ៣៣ ផ្លូវ​លេខ៣ និង ផ្លូវលេខ៤៨) និង ផ្លូវទឹកយ៉ាងល្អប្រសើរក្នុងពេលបច្ចុប្បន្ន ហើយ​អនាគតនឹងមានការតភ្ជាប់តាមផ្លូវអាកាសជាលក្ខណៈអន្តរជាតិ។ តំបន់នេះ​ស្ថិត​នៅមិនឆ្ងាយពីប៉ូលអង្គរដ៏ខ្លាំង ដែលមានទេសចរប្រមាណជាង២លាន​នាក់​ក្នុងមួយឆ្នាំ និង នៅជិតរាជធានីភ្នំពេញ ដែលមានទាំងទេសចរ ទាំងប្រជាជន ដែលរស់នៅប្រមាណជិតបីលាននាក់ រួមទាំងធុរជន និង បុគ្គលិកបម្រើ​តាម​ស្ថាប័នអង្គការអន្តរជាតិនានា។ តំបន់ឆ្នេរក៏ភ្ជាប់ជាមួយរាជធានីភ្នំពេញ​ដោយ​បណ្តាញផ្លូវដែក ដែលនឹងក្លាយជាមធ្យោបាយដឹកជញ្ជូនទេសចរដ៏សំខាន់​មួយ​ក្នុងថ្ងៃអនាគត។ រាជរដ្ឋាភិបាល ប្តេជ្ញាចិត្តបន្តជំរុញការអភិវឌ្ឍទេសចរណ៍តំបន់​ឆ្នេរប្រកបដោយការទទួលខុសត្រូវ ដើម្បីបង្កើត និង អភិវឌ្ឍ ផលិតផល​ទេសចរណ៍ ផ្តល់ជម្រើសថ្មីៗជូនទេសចរ និង គាំទ្រការតភ្ជាប់ តំបន់ឆ្នេរជាមួយ​ទេសចរណ៍ វប្បធម៌អង្គរ និង តំបន់នានាដើម្បីផ្តល់ផលប្រយោជន៍​ទេសចរណ៍​ប្រកបដោយសមធម៌នៅតំបន់ឆ្នេរផង និង ទូទាំងប្រទេសផង។ តំបន់ឆ្នេរ ជាពិសេស ខេត្តព្រះសីហនុ គឺជាក្បាលនាគ រីឯខ្លួន និង កន្ទុយ គឺរាជធានី ភ្នំពេញ និង ភូមិភាគឦសាន។

ការតភ្ជាប់ជាមួយប្រទេសវៀតណាមភាគខាងត្បូង គឺជាយុទ្ធសាស្ត្រគន្លឹះ​សំខាន់មួយទៀត ក្នុងការជំរុញគាំទ្រការលេចត្រដែតឡើងនៃតំបន់ឆ្នេរកម្ពុជា ជាពិសេស ការភ្ជាប់ខេត្តកែប ខេត្តកំពត (មានភ្នំបូកគោ ដែលបានក្លាយ​ជា​គោលដៅទេសចរណ៍ដ៏ល្បីល្បាញ) ជាមួយដែនដីសណ្ដទន្លេមេគង្គ និង ប្រជុំ​កោះ​នានា ជាគោលដៅអាទិភាព។ ប្រទេសវៀតណាមបានកំណត់យុទ្ធសាស្ត្រ ដោយចាប់យកប្រជុំកោះភាគខាងត្បូងជាប៉ូលទេសចរណ៍ ដែលមានកម្លាំង​ស្រូប​រហូតដល់ប្រមាណពីរលាននាក់ក្នុងមួយឆ្នាំៗ ចាប់ពីឆ្នាំ២០១៣។ តំបន់​នេះ​ ត្រូវបានបើកទូលាយក្នុងការមកទស្សនាដោយអនុវត្តគោលនយោបាយ «គ្មានទិដ្ឋាការ» និង បង្កើតតំបន់កម្សាន្តលំដាប់អន្តរជាតិធំៗ។ ពីតំបន់នេះ មក​ឆ្នេរខេត្តកំពត មានរយៈពេលតែប្រមាណ៤៥នាទីប៉ុណ្ណោះ តាមនាវាទេស​ចរណ៍​លឿន ហើយទំនាញនៃប៉ូលទាំងពីរ «បូកគោ» និង «តំបន់កោះ» និង ផ្ទុះ​ចេញជាចរន្តទេសចរណ៍តភ្ជាប់យ៉ាងខ្លាំងនៅពេលខាងមុខ។ បន្ថែមពីនេះ ដែន​ដី​សណ្ដទន្លេមេគង្គ រួមទាំងទីក្រុងហូជីមិញដែលមានប្រជាជនសរុបជាង៣០​លាន​នាក់ និង ភ្ញៀវមកពីប្រភពនានា ទស្សនាភាគខាងត្បូងប្រទេសវៀតណាម គឺជាប្រភពទីផ្សារទេសចរណ៍ដ៏ធំក្នុងតំបន់ សម្រាប់ផ្គត់ផ្គង់ភាគនិរតីកម្ពុជា និង កម្ពុជាទាំងមូល។

កត្តាគន្លឹះនៃការអភិវឌ្ឍតំបន់ឆ្នេរនេះ គឺហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ ក្នុងនោះ ផ្លូវជាតិលេខ៣ លេខ៤ និង ផ្លូវ​ដែក តភ្ជាប់ជាមួយរាជធានីភ្នំពេញ​បាន និង កំពុងធ្វើឲ្យប្រសើរឡើង។ ការផ្គត់ផ្គង់ថាមពល និង ទឹកស្អាត នឹងមិនចោទជា​បញ្ហាឡើយ ដោយសារដំណោះស្រាយដ៏ល្អនៃវារីអគ្គិសនី «ភ្នំកំចាយ» និង ប្រភព​ថាមពលផ្សេងៗទៀត ដែលត្រូវបង្កើត និង ផ្គត់ផ្គង់។ កំពង់ផែ​ និង ព្រលាន​យន្តហោះខេត្តព្រះសីហនុ មានសមត្ថភាពគ្រប់គ្រាន់ កម្រិត​អន្តរជាតិ​នៅថ្ងៃអនាគត។ កត្តាចាំបាច់ដើម្បីបង្កើនល្បឿនអភិវឌ្ឍតំបន់នេះបន្ថែម គឺការ​អភិវឌ្ឍផលិតផលទេសចរណ៍ អេកូទេសចរណ៍ និង ទេសចរណ៍បែបកម្សាន្ត ផ្សារភ្ជាប់សក្តានុពលវប្បធម៌ធម្មជាតិ និង ប្រវត្តិសាស្ត្រនៃតំបន់នេះ ជាពិសេស ភ្នំបូកគោនឹងក្លាយជារមណីយដ្ឋានទេសចរណ៍ធម្មជាតិ ទេសចរណ៍កម្សាន្ត​កម្រិតពិភពលោក។

ខេត្តព្រះសីហនុ គឺជាស្នូលនៃតំបន់ឆ្នេរជាច្រកអន្តរជាតិ ជាមជ្ឈមណ្ឌល​ឧស្សាហកម្ម និង ជាគោលដៅ​ទេសចរណ៍លំដាប់អន្តរជាតិ កំពុងរះឡើង​តាមរយៈនៃភាពស្អាតជាលក្ខណៈធម្មជាតិ និង កា​ររៀបចំ ព្រមទាំង​ប្រព័ន្ធ​ហេដ្ឋា​រចនាសម្ព័ន្ធកាន់តែប្រសើរឡើង ជាពិសេស ផ្លូវគមនាគមន៍ ព្រលាន​យន្តហោះ និង កំពង់ផែអន្តរជាតិ ដែលជាមូលដ្ឋានគ្រឹះក្នុងការតភ្ជាប់ខេត្ត​ព្រះសីហនុ និង តំបន់ឆ្នេរទាំងមូល ជាមួយតំបន់នានាក្នុង និង ក្រៅប្រទេស។

ខេត្តកោះកុង គឺជាគោលដៅអេកូទេសចរណ៍ខ្នាតពិភពលោក ដោយ​សារ​សក្តានុពលនៃទីតាំងភូមិសាស្ត្រ ធនធានសមុទ្រ ព្រៃឈើ ព្រៃកោងកាង រួម​នឹង​ការតភ្ជាប់ទៅនឹងអ័ក្សអេកូឡូស៊ីដ៏ធំនៅលើសកលលោក គឺតំបន់ព្រៃត្រពិច ភ្នំក្រវាញដែលមានវិសាលភាពដ៏ធំធេង និង សម្បូរទៅដោយពពួកសត្វកម្រ និងជាតំបន់ចុងក្រោយនៅតំបន់អាស៊ី ហើយបច្ចុប្បន្នតំបន់នេះ ត្រូវបានកត់​បញ្ចូលទៅក្នុងតំបន់អេកូទេសចរណ៍ល្បីៗទាំង១០នៅក្នុងសកលលោក។ សក្តា​នុពល​អេកូទេសចរណ៍ តំបន់ភ្នំ ទេសភាព តាមដងស្ទឹង ការទស្សនាសត្វព្រៃ លាយឡំប្រវត្តិសាស្ត្រ ប្រពៃណី ជីវិតរស់នៅរបស់ប្រជាជន និង ធនធាន ធម្មជាតិ សម្រស់ស្ទឹងធម្មជាតិ ឆ្នេរសមុទ្រ និង កោះនានា បាន និង កំពុង​លើក​កម្ពស់កិត្តិនាមខេត្តកោះកុង ជាខេត្តអេកូទេសចរណ៍តំបន់ឆ្នេរភាគ​និរតីនៃ​កម្ពុជា។ ម្យ៉ាងទៀត ខេត្តកោះកុង គឺជាស្ពានតភ្ជាប់តំបន់ឆ្នេរ និង កម្ពុជាទាំង​មូល ជាមួយភាគអាគ្នេយ៍ប្រទេសថៃ ដែលប្រមូលផ្ដុំដោយប្រជាជនច្រើន និង មាន​ទេសចរអន្តរជាតិប្រមាណជា៤លាននាក់ទស្សនាក្នុងតំបន់នេះ ហើយក៏ត​ភ្ជាប់​ជាមួយទីក្រុងបាងកក ដែលជាច្រកចេញចូលនៃទេសចរអន្តរជាតិប្រមាណ​ជាង១០លាននាក់ក្នុងមួយឆ្នាំៗ ជាពិសេស ព្រលានយន្តហោះអន្តរជាតិ​ដែល​ជាស្នូល​ភ្ជាប់ជាមួយពិភពលោក។

ភាពចាំបាច់នៃខេត្តកោះកុង គឺការស្តារ និង ការអភិវឌ្ឍព្រលាន​យន្ត​ហោះដែលមានស្រាប់ឡើងវិញ និង ការអភិវឌ្ឍបន្ថែម ឆ្នេរសម្រាកលម្អែកម្សាន្ត និង ការទាក់ទាញការទស្សនាតាមនាវា តាមប្រជុំកោះ និង នៅតាមសហគមន៍​អេកូទេសចរណ៍នានា ជាពិសេស តំបន់ព្រៃកោងកាង។ ព្រលានយន្តហោះ​ខេត្ត​កោះកុង នឹងក្លាយជាស្ពានតភ្ជាប់ខេត្តសៀមរាប រាជធានីភ្នំពេញ និង តំបន់ផ្សេៗ​ទៀត ឬ អាចតភ្ជាប់ជាលក្ខណៈអន្តរជាតិផងដែរនាពេលអនាគត។

ខេត្តកំពត ជាមជ្ឈមណ្ឌលកសិកម្ម និង កែច្នៃផលិតផលកសិកម្មដែល​មានបច្ចេកវិទ្យាខ្ពស់ ជាមណ្ឌលពាណិជ្ជកម្ម និង សេដ្ឋកិច្ចក្នុងតំបន់ និង អន្តរជាតិ និង ជាគោលដៅទេសចរណ៍វប្បធម៌ ប្រវត្តិសាស្ត្រ និង ធម្មជាតិល្អឯក ដោយសក្តានុពលនៃទីតាំងភូមិសាស្ត្រ ធនធានសមុទ្រ បេតិកភណ្ឌ វប្បធម៌ រមណីយដ្ឋានភ្នំបូកគោ ផ្ទៃដីកសិកម្ម និង លក្ខណៈពិសេសនៃផលដំណាំ​កសិកម្ម មានទុរេន ម្រេច ស្រែអំបិល និង ផលនេសាទសមុទ្រ។

ខេត្តកែប ជាគោលដៅទេសចរណ៍ សម្រាកលម្អែសម្រាប់សុខភាព និង ជាមជ្ឈមណ្ឌល ទាក់ទាញភ្ញៀវទេសចរដែលស្រឡាញ់ធម្មជាតិ។ លក្ខណៈ​ពិសេស​ទាំងនេះ បានធ្វើឲ្យខេត្តទាំងបួននេះ ត្រូវបានធ្វើសមាហរណកម្មទៅជា​តំបន់ឆ្នេរសមុទ្រកម្ពុជា ដោយអ័ក្សនៃតំបន់ឆ្នេរតភ្ជាប់ពីខេត្តកោះកុង មកខេត្ត​ព្រះសីហនុ ខេត្តកំពត និង ខេត្តកែប ជាមួយផ្លូវអាស៊ានហាយវេលេខ១២៣ និង ភ្ជាប់មករាជធានី ភ្នំពេញតាមរយៈអ័ក្សភ្នំពេញ ព្រះសីហនុជាមួយផ្លូវហាយ​វេលេខ១១។ ជាមួយគ្នានេះដែរ យើងក៏សង្កេតឃើញនូវការរីកចម្រើន​លូត​លាស់​យ៉ាងឆាប់រហ័ស ខាងផ្នែកនគរូបនីយកម្ម និង សំណង់ ដូចជា សណ្ឋាគារ ផ្ទះសំណាក់ ភោជនីយដ្ឋាន មណ្ឌលកម្សាន្ត រមណីយដ្ឋានជាដើម ដែលបាន រួមចំណែកដល់ការលើកកម្ពស់ជីវភាពរស់នៅរបស់ប្រជាពលរដ្ឋ នៅ​តាម​តំបន់​ឆ្នេរ និង បានគាំទ្រដល់ការរីកលូតលាស់នៃអន្តរវិស័យដទៃទៀត។ ជារួមការ វិនិយោគឯកជនទាំងអស់នេះ កំពុងមានសន្ទុះរីកចម្រើនយ៉ាងខ្លាំង នៅខេត្ត តំបន់​ឆ្នេរនេះ។ ការវិនិយោគត្រូវបានអនុម័តចំនួន១១៧គម្រោង ស្មើនឹង​១០៧​០១លានដុល្លារ ស្មើនឹង ៤១,៦%នៃគម្រោងវិនិយោគសរុប​ទូទាំង​ប្រទេស។

ជាយុទ្ធសាស្ត្រ កំពង់ផែទេសចរណ៍ខ្នាតអន្តរជាតិមួយចាំបាច់​ត្រូវកសាង​ឡើងនៅខេត្តកំពត ដើម្បីជាច្រកចូលបន្ថែមក្នុងតំបន់ ជាពិសេស ភ្ជាប់​តំបន់​កោះនានា និង ភាគខាងត្បូងវៀតណាម ជាមួយ «បូកគោ» នៅពេលដែលតំបន់​ទាំងនេះភ្ជាប់គ្នា។ ក្រៅពីនេះ ត្រូវលើកទឹកចិត្តជំរុញការវិនិយោគ ទេសចរណ៍​កម្សាន្តតាមនាវាតាមប្រជុំកោះ និង តាមបណ្តោយឆ្នេរ ដោយរួមមានការកសាង រមណីយដ្ឋាន ទេសចរណ៍ សកម្មភាពកីឡាទេសចរណ៍ (ពិសេសកីឡាកូន​ហ្គោល) និង ប្រភេទទេសចរណ៍កម្សាន្ត សមស្របផ្សេងៗទៀត។ តំបន់នេះ​ក៏មានសក្តានុពលទាក់ទាញប្រភេទទេសចរណ៍សុខភាព ជាលក្ខណៈ សម្រាក​លម្អែកម្សាន្ត ស្ប៉ាសុខភាព ឬ ការរៀបចំមណ្ឌលទេសចរណ៍សម្រាប់​ភ្ញៀវវ័យ​ចំណាស់ស្នាក់នៅរយៈពេលមធ្យម និង វែង ដោយភ្ជាប់ជាមួយប្រព័ន្ធថែរក្សា​សុខភាព និង ប្រភេទទេសចរណ៍ «ផ្ទះទី២»។ ទីផ្សារបែបនេះ កំពុងមាននិន្នាការ​កើន​ឡើងនៅអាស៊ី ដោយសារកត្តាអាកាសធាតុ និង លក្ខណៈធម្មជាតិ ផ្សេង​ទៀតល្អប្រសើរ សន្តិសុខ សុវត្ថិភាពល្អ និង ការចំណាយមានកម្រិតសមរម្យ។

ទោះបីបច្ចុប្បន្ន ចំនួនទេសចរអន្តរជាតិទៅកាន់តំបន់ឆ្នេរមានប្រមាណ​ជា១០%នៃភ្ញៀវសរុប មកកម្ពុជាក៏ដោយ ក៏ប៉ុន្តែនិន្នាការទេសចរណ៍បានបង្ហាញ​ការ​ស្ទុះ​ឡើង​ឆាប់រហ័ស ស្របតាមការ រីកចម្រើន នៃប្រព័ន្ធហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ។ តាមពិតទៅ នៅក្នុងពិភពលោក តម្រូវការអេកូទេសចរណ៍មានសមាមាត្រ ប្រហាក់​ប្រហែលនឹងតម្រូវការផ្នែកទេសចរណ៍វប្បធម៌ ជាពិសេស ក្នុង​សភាព​ការណ៍​បច្ចុប្បន្ន ដែលមាន ចរន្តទប់ទល់ការកើនកំដៅជាសកល។ ចំពោះកម្ពុជា និន្នាការនេះ នឹងមើលឃើញកាន់តែច្បាស់នៅពេលខាងមុខ។ តំបន់ឆ្នេរទទួល តម្រូវការទេសចរណ៍ក្នុងស្រុកច្រើនជាងភ្ញៀវអន្តរជាតិ ដោយហេតុថាតម្រូវការ សម្រាកលម្អែកម្សាន្តនៃភ្ញៀវក្នុងស្រុកច្រើន ជាពិសេស ពេលបុណ្យ ឬ ថ្ងៃឈប់​សម្រាក ហើយការផ្សព្វផ្សាយ និង ការតភ្ជាប់ជាលក្ខណៈអន្តរជាតិ នៅមាន​កម្រិត​នៅ​ឡើយសម្រាប់ភ្ញៀវបរទេស។ ថ្ងៃអនាគត និន្នាការនេះនឹងប្រែប្រួល​នៅ​ពេលដែលព្រលានយន្តហោះខេត្តព្រះសីហនុ ខេត្តកោះកុង និង រមណីយដ្ឋាន ភ្នំបូកគោ បើកដំណើរការពេញលេញ ហើយឆ្នេរសមុទ្រកម្ពុជាដែលជាសមាជិកក្លឹបឆ្នេរដ៏ស្អាតបំផុត ក្នុងពិភពលោកត្រូវបានផ្សព្វផ្សាយយ៉ាងទូលំទូលាយ។

តំបន់ឆ្នេរ

(រូបថតៈ ខេត្តព្រះសីហនុ កំពត កែប និងកោះកុង)

យ៉ាងណាក៏ដោយតំបន់ឆ្នេររបស់កម្ពុជា ត្រូវអភិវឌ្ឍដោយប្រុងប្រយ័ត្ន ត្រូវមានផែនការច្បាស់លាស់ និង យន្តការអនុវត្តត្រឹមត្រូវ ជៀសវាងការ​ប៉ះពាល់​អវិជ្ជមាននានាកើតឡើង ដូចប្រទេស មួយចំនួនដែលបាន និង កំពុងជួបប្រទះ។ សន្តិសុខ សុវត្ថិភាព និង ផាសុខភាពត្រូវពង្រឹង និង លើកកម្ពស់ជាប្រចាំដើម្បី​ធ្វើឲ្យតំបន់ឆ្នេរ ក្លាយជាប៉ូលទេសចរណ៍លំដាប់អន្តរជាតិ ហើយសក្តិសមជា​សមាជិកនៃក្លឹប ​ឆ្នេ​រស្អាតបំផុតក្នុងលោក និង ជាតារាកំពុងរះ​នាទិសនិរតី​ពិត​ប្រាកដ។

២.៤-ភូមិភាគឦសាន

ភូមិភាគឦសានភ្ជាប់គ្នាដោយខេត្ត៤ គឺ ខេត្តក្រចេះ ស្ទឹងត្រែង រតនគិរី និង ខេត្តមណ្ឌលគិរី។ តំបន់នេះមានសក្តានុពលទាក់ទាញផ្នែកអេកូទេសចរណ៍ ដោយផ្អែកលើមូលដ្ឋាន «សម្បត្តិវប្បធម៌ និង ធនធានធម្មជាតិ» ជាពិសេស វប្បធម៌ ប្រពៃណីរស់នៅរបស់បងប្អូនជនជាតិដើមភាគតិច និង ភាពទោលនៃ​សត្វផ្សោតមេគង្គដ៏កម្រមានក្នុងលោក។ ក្រៅពីនេះ ភូមិភាគឦសានជាតំបន់​សម្បូរជីវៈចម្រុះ តំបន់ការពារ ឧទ្យានជាតិ ដូចជា ឧទ្យានជាតិវីរជ័យ តំបន់​រ៉ាមសារទេសភាព និង អាកាសធាតុល្អពិសេស នៅខេត្តមណ្ឌលគិរី និង ភាព​សម្បូរបែបនៃសត្វព្រៃ ដែលជាប្រភពទាក់ទាញទេសចរណ៍យ៉ាងសំខាន់ដូច​ដែល​បាន និង កំពុងអភិវឌ្ឍនៅទ្វីបអាហ្វ្រិក។ ឦសានត្រូវបានលើកកម្ពស់​តាមរយៈនៃការ​អភិវឌ្ឍទេសចរណ៍ ក្រោមគោលនយោបាយរបស់រាជរដ្ឋា​ភិបាល​​ដើម្បី «កំណើនប្រសិទ្ធភាពការងារ និង សមធម៌» ជាពិសេស ការឆ្ពោះទៅកាន់ ទេសចរណ៍សហគមន៍ (ដើម្បីគោលដៅនៃការជួយប្រជាជនសហគមន៍ផង និង ការថែរក្សា ការពារសម្បត្តិវប្បធម៌ និង ធនធានធម្មជាតិផង)។

រាជរដ្ឋាភិបាលយល់ច្បាស់ណាស់ អំពីសារៈសំខាន់នៃទេសចរណ៍​សហ​គមន៍ ដើម្បីការកាត់បន្ថយភាពក្រីក្រ ដោយមកដល់ពេលនេះឦសានមាន​សហ​គមន៍ទេសចរណ៍គំរូចំនួន៦ ត្រូវបានបង្កើត និង ដំណើរការ ដែលគ្រប់គ្រង​ដោយ​​សហគមន៍ផ្ទាល់ និង ដោយមានការជួយជ្រោមជ្រែងពី ក្រសួងទេសចរណ៍។ ក្រៅពីនេះនៅមានសហគមន៍ជាច្រើន ជាលក្ខណៈសហគមន៍ព្រៃឈើ សហ គមន៍នេសាទ ក៏បាន និង កំពុងបញ្ចូលសកម្មភាពទេសចរណ៍​ដើម្បីចំណូល​បន្ថែម។ ការអនុវត្តប្រកបដោយជោគជ័យ ក្នុងសហគមន៍ទេសចរណ៍ទាំង​អស់​នេះ បានប្រែក្លាយភូមិភាគឦសានពីតំបន់ឆ្ងាយដាច់ស្រយាល ទៅជាតំបន់​មាន​ការអភិវឌ្ឍ និង ប្រែក្លាយធនធាននៅទីនោះ ទៅជាផលិតផលទេសចរណ៍។ ប្រជាជនសហគមន៍ដែលមានទម្លាប់កាប់ព្រៃ ឬ បរបាញ់សត្វ បានប្រែក្លាយទៅ​ជាមគ្គុទ្ទេសក៍ទេសចរណ៍ ឬ ជាអ្នកឧទ្ទេស នាំភ្ញៀវទស្សនាព្រៃ ឬ សត្វជំនួសវិញ​ហើយទទួលផលច្រើនជាងទម្លាប់ចាស់។ ករណីនេះ បានឆ្លុះបញ្ចាំងយ៉ាង​ច្បាស់​អំពីនិន្នាការផែនការយកទេសចរណ៍ ជាឧបករណ៍ក្នុងការរួមចំណែកកាត់​បន្ថយ​ភាពក្រីក្រ និង ជំរុញលើកទឹកចិត្តការចូលរួមរបស់ប្រជាជនក្នុងការ​ថែ​រក្សា​ការពារធនធានធម្មជាតិ។

ឦសាន ជាប៉ូលអាទិភាពនៃការអភិវឌ្ឍទេសចរណ៍សហគមន៍ ដោយ​បានផ្តល់មេរៀនល្អៗជាច្រើន ដល់តំបន់ផ្សេងៗទូទាំងប្រទេស។ ជាងនេះទៀត ឦសានស្ថិតក្នុងក្របខ័ណ្ឌនៃកិច្ចសហប្រតិបត្តិការ «ត្រីកោណអភិវឌ្ឍន៍កម្ពុជា ឡាវ វៀតណាម» ដែលជាតំបន់អាទិភាពមួយ ក្នុងគម្រោងអភិវឌ្ឍរបស់រដ្ឋា​ភិបាលនៃប្រទេសទាំងបី។ តំបន់នេះ ត្រូវបានលើកទឹកចិត្ត ជំរុញការទស្សនា​របស់ប្រជាជនទៅវិញទៅមក ដោយសម្រាលយ៉ាងច្រើន ដូចជា ការអនុញ្ញាត​ឲ្យ​ប្រើ​ប្រាស់ត្រឹមបណ្ណព្រំដែនក្នុងការឆ្លងកាត់ និង ទស្សនាក្នុងតំបន់។ ក្រៅពី​នេះ គម្រោងវិនិយោគសាធារណៈជាច្រើនរួមមាន គម្រោងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ​ត្រូវបានដាក់ចេញ និង អនុវត្តក្នុងតំបន់ត្រីកោណនេះ ដែលរុញឲ្យឦសាន​កម្ពុជាកាន់តែត្រូវបានអភិវឌ្ឍ។ ថ្វីបើចំនួនភ្ញៀវទៅទស្សនាឦសាននៅ​មាន​កម្រិត តែអត្រាកំណើនខ្ពស់រហូតដល់ប្រមាណជាង ៣០% ក្នុងឆ្នាំ២០១១។ តម្រូវ​ការក្នុងស្រុកកើនឡើងខ្លាំង ជាពិសេស ក្រោយការស្ថាបនាផ្លូវជាតិលេខ៧ និង ផ្លូវទៅកាន់ខេត្តមណ្ឌលគិរី ស្ពានឆ្លងទន្លេសេកុង (ខេត្តស្ទឹងត្រែង) ផ្លូវ​តភ្ជាប់​ស្ទឹងត្រែង រតនគិរី និង មណ្ឌលគិរី។ កំណើននេះ ពេលខ្លះបង្កការលំបាក និង ចោទជាបញ្ហាស្តីពីការខ្វះសេវាកម្មស្នាក់នៅក្នុងខេត្ត ភូមិភាគឦសាន។

កត្តាអាទិភាពនៃការអភិវឌ្ឍផលិតផលទេសចរណ៍នៅភូមិភាគនេះ គឺ​ការ​បន្តសកម្មឡើងនៃទេសចរណ៍សហគមន៍ អេកូទេសចរណ៍ ការរីករាយ​កម្សាន្ត​ប្រកបដោយការទទួលខុសត្រូវជាមួយធម្មជាតិ និង ការប្រើប្រាស់​ប្រកប​ដោយមនសិការនូវសម្បត្តិវប្បធម៌ និង ធនធានធម្មជាតិ ដើម្បីការអភិវឌ្ឍ ទេសចរណ៍។ ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធខ្នាតតូច តភ្ជាប់គោលដៅទាក់ទាញទេសចរណ៍ ត្រូវបន្តពង្រឹង និង ពង្រីក ដើម្បីតភ្ជាប់ទីជនបទទាំងនេះ ឲ្យទៅជាគោលដៅ​ទេសចរណ៍។ សម្បទាទេសចរណ៍នានា ក្នុងនោះ សេវាកម្មស្នាក់នៅ ដូចជា​សណ្ឋាគារ​ ផ្ទះសំណាក់ ផ្ទះស្នាក់របស់ប្រជាជន ត្រូវរៀបចំ និង បង្កលក្ខណៈ ជូនប្រជាជន ជាពិសេស អ្នករស់នៅក្នុងស្រុក​ដែលទទួលផលពីការរីក​ចម្រើន​នេះ។ ការវិនិយោគទ្រង់ទ្រាយធំត្រូវស្វាគមន៍ ប៉ុន្តែ បើកម្រិតវិនិយោគមធ្យម ឬ តូចគួរត្រូវបានពិចារណា ទុកជូនប្រជាជនសហគមន៍មូលដ្ឋានគ្រប់គ្រង​ និង ប្រតិបត្តិវិញ។

ភូមិភាគឦសានមានប្រព័ន្ធផ្លូវតភ្ជាប់ល្អប្រសើរ ក្នុងនោះ ផ្លូវលេខ៧ លេខ៨ និង លេខ៧៦ និង មានតម្រូវការវិនិយោគផ្នែកហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធបន្ថែម ដើម្បីឲ្យតំបន់នេះ មានសមត្ថភាពពេញលេញ ក្នុងការទាក់ទាញទេសចរ​ ទាំង​ជាតិ និង អន្តរជាតិ ជាពិសេស ការប្រែក្លាយជាប៉ូល (មេដែកថ្មីមួយទៀត) មិន គ្រាន់តែកម្ពុជាប៉ុណ្ណោះទេ គឺតំបន់ត្រីកោណទាំងមូល។ ព្រលានយន្តហោះខ្នាត​អន្តរជាតិកម្រិតមធ្យមមួយ ចាំបាច់ត្រូវស្ថាបនាឡើងនៅភូមិភាគឦសាន ជា ពិសេស ក្នុងខេត្តរតនគិរី ដើម្បីបម្រើទាំងការដឹកជញ្ជូន ទេសចរ និង ទាំងការ​ដឹកទំនិញកសិកម្ម និង ផលិតផលរ៉ែ។ ព្រលានយន្តហោះនេះនឹង​ដើរតួនាទី​ជាស្នូលនៃតំបន់ត្រីកោណ ព្រោះថា ខេត្តតំបន់នោះជាច្រើន ទាំងកម្ពុជា ឡាវ និង វៀតណាម ពុំទាន់មានព្រលានយន្តហោះ ជាលក្ខណៈអន្តរជាតិនៅឡើយ។

ភុមិភាគតិច

(រូបថតៈ ភូមិភាគឦសាន ខេត្តក្រចេះ ស្ទឹងត្រែង មណ្ឌលគីរី រតនគីរី)

វាលយន្តហោះ (លក្ខណៈក្នុងស្រុក) គួរត្រូវពិចារណាសិក្សាក្នុងការ​ស្តារ​ឡើង​វិញ​នៅលើទីតាំងដែលមានស្រាប់ ឬ ទីតាំងថ្មីនៅខេត្តក្រចេះ ខេត្ត​ស្ទឹងត្រែង ឬ ខេត្តមណ្ឌលគិរី ក្នុងនោះ ខេត្តក្រចេះមានអាទិភាពជាង ដោយ​សារភាពទាក់ទាញនៃសត្វផ្សោត និង ការឃ្លាតឆ្ងាយពីខេត្តរតនគិរី ធៀបនឹង ខេត្តពីរទៀត។ វាលយន្តហោះនេះ នឹងប្រើជាលក្ខណៈក្នុងស្រុក​តភ្ជាប់ជាមួយ​រាជធានីភ្នំពេញ ​ខេត្តសៀមរាប ខេត្តព្រះសីហនុ ខេត្តកោះកុង ខេត្តបាត់ដំបង ឬ វាលយន្តហោះខេត្តព្រះវិហារក្នុងថ្ងៃអនាគត។

២.៥-តំបន់ជុំវិញបឹងទន្លេសាប

បឹងទន្លេសាប មិនគ្រាន់តែជាជម្រកត្រីដ៏សម្បូរបែបប៉ុណ្ណោះទេ តែថែម​ទាំងជាតំបន់ដែលផ្តល់នូវផលិតផលទេសចរណ៍ច្រើនយ៉ាងទាំង «វប្បធម៌​ និង ធម្មជាតិ» ជាពិសេស ការតភ្ជាប់ជាមួយតំបន់ទេសចរណ៍អង្គរ និង ភាពសម្បូរ​នៃជីវៈចម្រុះ នៅក្នុងជីវមណ្ឌលនៃបឹងទន្លេសាប។ ទេសចរណ៍ និង ជីវៈចម្រុះ​ផ្សារភ្ជាប់គ្នា និង គាំទ្រគ្នាទៅវិញទៅមក មានន័យថា ការអភិវឌ្ឍទេសចរណ៍ គឺរួមចំណែកដល់ការលើកកម្ពស់ការយល់ដឹង ការស្រឡាញ់ និង ការការពារ​ថែរក្សជីវៈចម្រុះ និង ប្រភពធនធានធម្មជាតិ និង វប្បធម៌។

តំបន់បឹងទន្លេសាប ភ្ជាប់ដោយខេត្តនៅជុំវិញ ដែលមានសក្តានុពល​ទេស​ចរណ៍។ ក្រៅពីតំបន់អង្គរដ៏ល្បីល្បាញ តំបន់នេះ គឺជាតំបន់អេកូទេស​ចរណ៍​ដ៏ធំបំផុត និងជា តំបន់ដែលមានលទ្ធភាពក្នុងការអភិវឌ្ឍ​យ៉ាងឆាប់​រហ័ស ឲ្យទៅជាគោលដៅទេសចរណ៍លំដាប់អន្តរជាតិ។ លទ្ធភាពចម្បង៥ ដែលតំបន់​នេះមាននោះគឺ (១) ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធតភ្ជាប់ល្អប្រសើរទាំងផ្លូវទឹក ផ្លូវគោក និង ផ្លូវអាកាស ជាពិសេស ផ្លូវជាតិលេខ៥ និង លេខ៦ ភ្ជាប់រាជធានីភ្នំពេញ​ទៅព្រំដែនប្រទេសថៃ។ (២) ការធ្វើនាវាចរណ៍​និង ការទស្សនាកម្សាន្តតាម​ផ្លូវទឹក ទស្សនាតាមភូមិអ្នកនេសាទ ភូមិបណ្តែតទឹក ព្រៃលិចទឹក តំបន់ជម្រក​សត្វ តំបន់នេសាទ។ល។ ការអភិវឌ្ឍជាប្រភេទនាវា​ទេសចរណ៍កម្រិត​អន្តរជាតិ​សម្រាប់ការ លំហែកម្សាន្តនៅលើផ្ទៃបឹងទន្លេសាប ដែលមានទេសភាពដ៏​ស្រស់​ស្អាត នឹងផ្តល់ជម្រើសថ្មីដល់ទេសចរបន្ថែមទៀត។ (៣) ការរៀបចំសហគមន៍​ទេសចរណ៍ថ្មី ឬ បញ្ចូលសកម្មភាពទេសចរណ៍ទៅក្នុង សហគមន៍នានាដែល​មាន​ស្រាប់ ដើម្បីបង្កើតផលិតផលផង និង ជួយផ្តល់ប្រយោជន៍ជូនប្រជាជន សហគមន៍ផង ដែលផលទេសចរណ៍នេះ នឹងជួយបន្ថែមលើចំណូលដែល​ប្រជាជនធ្លាប់មាន។ (៤) ក្រៅពីខេត្តសៀមរាបដែលបាន និង កំពុងអភិវឌ្ឍ​ទេសចរណ៍យ៉ាងសកម្ម ខេត្តផ្សេងៗទៀត មានសក្តានុពលច្រើន តែការអភិវឌ្ឍ​នៅមានកម្រិតនៅឡើយ ដែលទាមទារការជំរុញអភិវឌ្ឍផលិតផលទេស​ចរណ៍​ថ្មីៗ ឬ មេដែកឆក់ «រណប» របស់តំបន់អង្គរ ក្នុងនោះ រួមមានខេត្តទាំងឡាយ​នៅតាមដងផ្លូវជាតិលេខ៥ ដែលជាផ្នែកដ៏សំខាន់មួយនៃផ្លូវ «អាស៊ាន» តភ្ជាប់​រាជ​ធានីភ្នំពេញ បាងកក និង ក្រុងហូជីមិញ។ ខេត្តបាត់ដំបងជាមេ​ដែកមួយ​នៃតំបន់នេះ ដែលមានសក្តានុពលទាក់ទាញទេសចរណ៍ខ្លាំងណាស់ ដូចជា ប្រាង្គប្រាសាទបុរាណនៅឯកភ្នំ ស្រុកបាណន ផ្ទះខ្មែរបុរាណ អគារស្ថាបត្យកម្ម ប្រវត្តិសាស្ត្រ តំបន់ទេសភាពធម្មជាតិ និង ការរៀបចំដូចជានៅបឹងកំពីងពួយ រមណីយដ្ឋានជ្រលងបព្វតា ព្រែកទ័ល។ល។ ខេត្តបាត់ដំបងគឺជាស្នូលនៃ​តំបន់​ក្នុងការតភ្ជាប់ទៅខេត្តផ្សេងៗ ក្នុងនោះ មានខេត្តប៉ៃលិន និង ខេត្តបន្ទាយ​មាន​ជ័យ ដែលជាខេត្តជាប់ព្រំដែនដ៏សំខាន់។ ខេត្តពោធិ៍សាត់ និង ខេត្តកំពង់ឆ្នាំង បច្ចុប្បន្នគ្រាន់តែជាខេត្តឆ្លងកាត់របស់ទេសចរ រវាងរាជធានីភ្នំពេញ និង ខេត្ត​បាត់ដំបងប៉ុណ្ណោះ មិនទាន់មានការអភិវឌ្ឍពេញលេញនៅឡើយ។ ការពិត ខេត្ត​ទាំងនេះ មានធនធានច្រើនដែលមិនទាន់កែច្នៃឲ្យ ទៅជាផលិតផល​ទេស​ចរណ៍ ក្នុងនោះ រួមមានតំបន់កេរដំណែលប្រវត្តិសាស្ត្រ វប្បធម៌ ប្រពៃណីរបស់​ប្រជាជន ដូចជា ការផលិតក្អម ឆ្នាំង សិប្បកម្មកែច្នៃ វត្ថុអនុស្សាវរីយ៍ធ្វើអំពីថ្ម ឬ វត្ថុធាតុផ្សេងៗ ព្រៃលិចទឹក តំបន់នេសាទ និង សហគមន៍ ប្រជាជននៅតាម​ដងទន្លេ និង បឹងទន្លេសាប និង តំបន់ទេសភាពធម្មជាតិជាច្រើនទៀត ជា​ពិសេស តំបន់ភ្នំក្រវាញ ក្នុងនោះវារីអគ្គិសនីអាតៃនៅខេត្តពោធិ៍សាត់ នឹងក្លាយ​ជាតំបន់អេកូទេសចរណ៍ដ៏មានភាពទាក់ទាញ។ តំបន់ជុំវិញបឹងទន្លេសាបគឺជា​ជង្រុកនៃផលិតផលក្នុងស្រុក ដូចជា អង្ករ បន្លែ ត្រី សាច់ផ្លែឈើ។ល។ ដើម្បី​ផ្គត់ផ្គង់ទេសចរណ៍ ជំនួសការនាំចូលពីបរទេស។ ភាពល្បី និង ពេញនិយម​នៃអង្ករឆ្ងាញ់ (មិនប្រើជីគីមី) នៃខេត្តបាត់ដំបង ក្រូចពោធិ៍សាត់ និង ត្រីស្រស់ៗ​មកពីបឹងទន្លេសាប និង ផលិតផលផ្សេងៗជាច្រើនទៀត បាន និង កំពុង​ស្រូប​ទាញទេសចររាប់លាននាក់មកកាន់តំបន់នេះ ជាពិសេស ទេសចរក្នុងស្រុក រួម​ទាំងជនបរទេសបម្រើការងារនៅកម្ពុជា។

យ៉ាងណាក៏ដោយ ដើម្បីឈានទៅសម្រេចចក្ខុវិស័យឆ្នាំ២០២០ និង ទៅ​មុខទៀត តំបន់ជុំវិញបឹងទន្លេសាប ត្រូវបានយកចិត្តទុកដាក់ជំរុញការ​អភិវឌ្ឍ​ទេសចរណ៍ប្រកបដោយនិរន្តរភាព និង ការទទួលខុសត្រូវគ្រប់ភាគីពាក់ព័ន្ធ​រួមទាំងប្រជាជន។ ការអភិវឌ្ឍត្រូវមានផែនការច្បាស់លាស់ និង អនុវត្តត្រឹមត្រូវ​ជៀស​វាងបច្ច័យអវិជ្ជមាននាថ្ងៃអនាគត។ ក្រសួងទេសចរណ៍សហការជាមួយ​ស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធ អង្គការជាតិ និង អន្តរជាតិ ជាពិសេស UNESCO និង ដោយមាន​ការគាំទ្រពីប្រទេសអូស្ត្រាលី បាន និង កំពុងរៀបចំសិក្សាដើម្បីឈានទៅ​កសាង​ផែនការមេ ផែនការអភិវឌ្ឍទេសចរណ៍ប្រកបដោយនិរន្តរភាព​ ជុំវិញបឹង​ទន្លេសាប។

ជាយុទ្ធសាស្ត្រតំបន់នេះ ត្រូវបន្ថែមហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធចាំបាច់មួយចំនួន​ទៀត ដើម្បីត្រៀម លក្ខណៈស្របយក និង ទទួលតម្រូវការទេសចរណ៍ដ៏ខ្លាំង​នាពេលដ៏ខ្លីខាងមុខ។ ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធគាំទ្រ រួមមាន (១) កំពង់ផែទេស​ចរណ៍​នៅ​ខេត្តបាត់ដំបង ពោធិ៍សាត់ និង កំពង់ឆ្នាំង (២)ស្ថានីយចំណត ទេសចរណ៍តាមដងផ្លូវជាតិលេខ៥ និង លេខ៦ បន្ថែមលើគម្រោងដែល​កំពុង​សាងសង់នៅខេត្ត​ពោធិ៍សាត់។ ជំហានដំបូងមានការអភិវឌ្ឍស្ថានីយចំណត​តាមដងផ្លូវដែលមានស្រាប់របស់ប្រជាជនឲ្យបានប្រសើរឡើង ទាំងសោភ័ណ​ភាព​ គុណភាព និង អនាម័យ ដើម្បីទទួលទេសចរ។ (៣) ស្តារព្រលានយន្ត​ហោះខេត្តបាត់ដំបងឡើងវិញ និង ឈានទៅដំណើរការជាលក្ខណៈក្នុងស្រុក ដោយភ្ជាប់ការហោះហើរជាមួយរាជធានីភ្នំពេញ ខេត្តព្រះសីហនុ ខេត្តសៀម​រាប ខេត្តព្រះវិហារ និង ភូមិភាគឦសាន។ (៤) ការរៀបចំធ្វើឲ្យប្រសើរឡើង​ផ្នែកបរិស្ថានទេសចរណ៍នៅតាមទីក្រុង និង ទីប្រជុំជនក្នុងតំបន់ ជាពិសេស ការរៀបចំប្រព័ន្ធសម្អាតកាកសំណល់រឹង និង រាវក្នុងនោះ ប្រព័ន្ធសម្អាតទឹក​ប្រើប្រាស់រួច ទីក្រុងបាត់ដំបងគួរត្រូវផ្តល់អាទិភាព។

 

បឹងទន្លេសាប

(រូបថតៈ តំបន់ជុំវិញបឹងទន្លេសាប)

២.៦-តំបន់តាមដងទន្លេមេគង្គ និង ទន្លេបាសាក់

តំបន់នេះ ភ្ជាប់ភូមិភាគឦសានត្រង់ខេត្តក្រចេះ មកដល់ព្រំដែនជាមួយ​ប្រទេសវៀតណាម នៃទឹកដីខេត្តស្វាយរៀង និង ខេត្តតាកែវ។ តំបន់នេះ មាន​កម្រិតដង់ស៊ីតេប្រជាជនខ្ពស់ជីវភាពរស់នៅល្អប្រសើរ និង មានប្រព័ន្ធហេដ្ឋា​រចនាសម្ព័ន្ធរីកចម្រើន។ ការអភិវឌ្ឍទេសចរណ៍ក៏បាន និង កំពុងបោះជំហាន ទៅមុខយ៉ាងសកម្ម ដោយសារតំបន់នេះនៅជាប់ជាមួយរាជធានីភ្នំពេញ ដែល ជាប៉ូលដ៏សំខាន់ ដូចតំបន់ឯទៀតដែរ តំបន់មេគង្គនេះមានសក្តានុពល​ទេស​ចរណ៍ «វប្បធម៌ និង ធម្មជាតិ» ជាច្រើន ដែលមិនទាន់ ត្រូវបានអភិវឌ្ឍ​ដើម្បី​ស្រូបយកផលពីទេសចរណ៍ឲ្យបានពេញលេញនៅឡើយ ដូចជា ប្រាសាទ​បុរាណ និង តំបន់ប្រវត្តិសាស្ត្រនៅខេត្តកំពង់ចាម រួមមាន ប្រាសាទវត្តនគរ ភ្នំហាន់ជ័យ ភ្នំប្រុសភ្នំស្រី តំបន់ ហ្លួងព្រះស្ដេចកន។ល។ ខេត្តតាកែវនៅអង្គរបុរី អតីតរាជធានីទី១នៃអាណាចក្រខ្មែរ ភ្នំជីសូរ ទន្លេបាទី ភ្នំបាយ៉ង់កោ នៅស្រុកគីរី​វង្ស​ ដែលមានប្រវត្តិដ៏យូរលង់ និង ភាពទាក់ទាញផ្នែកអេកូទេសចរណ៍​ផង​ដែរ។ ក្រៅពីនេះ តំបន់នេះនៅមានភាពទាក់ទាញពីវប្បធម៌ប្រពៃណី ប្រវត្តិ​សាស្ត្រ​នៃប្រជាជនដែលភាគច្រើនជាកសិករ និង សហគមន៍ប្រជាជនរស់នៅ​តាមដងទន្លេ ខេត្តកំពង់ចាម ខេត្តកណ្តាល ខេត្តព្រៃវែង ខេត្តស្វាយរៀង និង ខេត្តតាកែវ ដែលតំបន់នេះ អាចផ្តល់ជូនទេសចរនូវផលិតផលកសិទេសចរណ៍ និង វប្បធម៌នៃការរស់នៅរបស់ប្រជាជន និង តំបន់ប្រវត្តិសាស្រ្តជាច្រើន។

ដងទន្លេមេគង្គ

(រូបភាពៈ តាមដងទន្លេមេគង្គ និងទន្លេសាប)

៣-សន្និដ្ឋាន

ជារូម តំបន់អទិភាពទាំង៦នេះត្រូវបានរៀបចំឡើងដោយ ក្រសួងទេស​ចរណ៍ ក្នុងផែនការយុទ្ធសាស្រ្តអភិវឌ្ឍទេសចរណ៍ ឆ្នាំ២០១២-២០២០ ដែល​បាន​ទទួលឯកភាពពីគណរដ្ឋមន្រ្តី នាសម័យប្រជុំពេញអង្គ កាលពីថ្ងៃទី២០ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០១២។ រយៈពេល៦ឆ្នាំកន្លងមកនេះ តំបន់អទិភាពមួយចំនួនមាន ការប្រែប្រួលតិចតួច និង តំបន់អទិភាពមួយចំនួនមានការប្រែប្រួលខ្លាំង​ដែល​ទាមទារនូវការសិក្សាស្រាវជ្រាវមួយដ៏ច្បាស់លាស់ ដើម្បីស្វែងរកធាតុចូល​ដាក់​ជូនរាជរដ្ឋាភិបាល សម្រាប់ចូលរួមក្នុងការចងក្រងនូវផែនការយុទ្ធសាស្រ្ត​ថ្មី​មួយ ដែលសមស្របទៅតាមលក្ខខណ្ឌសង្គមបច្ចុប្បន្ន។​ តំបន់សៀមរាបអង្គរ និង តំបន់ជុំវិញ ភាពកកកុញនៃកំណើនភ្ញៀវទេសចរទៅទស្សនាតំបន់អង្គរនៅបន្ត​កើន​ឡើងជាលំដាប់ ដែលជាកង្វល់មួយនៃភាពរិចរិលតំបន់បេតិកភណ្ឌពិភព​លោក​មួយ​នេះ។ ការបង្កើតផលិតផលថ្មីៗនៃតំបន់ជុំវិញអង្គរ បន្តអនុវត្តយ៉ាង​សកម្ម ដូចជា ការបង្កើតសហគមន៍ទេសចរណ៍កំពង់ភ្លុក កំពង់ឃ្លាំង ព្រែកទ័ល មេជ្រៃ និង សហគមន៍ទេសចរណ៍បន្ទាយស្រីជាដើម ដែលបានជួយ​សម្រួល​និង ពន្យាពេលនៃការស្នាក់នៅរបស់ទេសចរបានមួយកម្រិតបន្ថែមទៀត។  រាជធានី​ភ្នំពេញ នៅតែជាកង្វល់សម្រាប់ប្រជាពលរដ្ឋ និង ទេសចរអន្តរជាតិ​ទាក់ទង​នឹងបញ្ហាចរាចរណ៍​ និង សម្រាម។ តំបន់ឆ្នេរ ជាពិសេស ខេត្តព្រះសីហនុ ទោះបី​ជាសន្ទុះនៃការអភិវឌ្ឍយ៉ាងខ្លាំងក្លា នៃហេដ្ឋារចនាសម្ពន្ធ័ទេសចរណ៍​ដ៏សម្បូរ​បែប ប៉ុន្តែ បញ្ហាប្រឈមចំពោះមុខជាច្រើន ទាក់ទងនឹងបញ្ហាសេវាស្នាក់នៅ បរិស្ថាន ស្ថាបត្យកម្ម និង កំណើននៃទេសចរជនជាតិចិន គឺជាបញ្ហាដែលត្រូវ​ដោះស្រាយចំពោះមុខ។ ភូមិភាគឦសាន គឺជាតំបន់ដែលសម្បូរទៅ​ដោយ​សម្បត្តិធនធានដ៏សម្បូរបែបលើវិស័យអេកូទេសចរណ៍ ផលិតផលទេសចរណ៍​ថ្មីៗ​ជាច្រើន ត្រូវបានបង្កើតឡើង។​   ដើម្បីគាំទ្រលើវិស័យអេកូទេសចរណ៍នេះ​រាជរដ្ឋាភិបាលបានដាក់ចេញនូវគោលនយោបាយជាតិ អេកូទេសចរណ៍​ ឆ្នាំ ២០១៩-២០៣០ អនុម័តដោយគណៈរដ្ឋមន្រ្តី ក្នុងសម័យប្រជុំពេញអង្គ​ នាថ្ងៃ​ទី​១៩ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០១៨។

ទោះបីជាក្រសួងទេសចរណ៍បានដាក់ចេញនូវផែនការយុទ្ធសាស្រ្ត និង វិធានផ្សេងៗទាក់ទងនឹង​ការអភិវឌ្ឍវិស័យទេសចរណ៍ ប្រកបភាពប្រកួតប្រជែង និង បរិយាប័ន្នយ៉ាងណាក្តី ក៏របាយការណ៍ដែលចេញដោយធនាគារពិភព​លោកកាលពីឆ្នាំ២០១៧​ បានឱ្យដឹងថា ការប្រកួតប្រជែងផ្នែកការធ្វើដំណើរ និង ទេសចរណ៍របស់ប្រទេសកម្ពុជា នៅមានកម្រិតទាបនៅឡើយ។ ថ្វីបើប្រទេស​កម្ពុជាបានឈានឡើង៤លេខ ក្នុងឆ្នាំ២០១៧ក្តី ប៉ុន្តែ កម្ពុជានៅតែជាប់ចំណាត់​ថ្នាក់ទី១០១ ក្នុងចំណោមប្រទេស១៣៦ នៅទូទាំងសាកលលោក។ កត្តាជំរុញ​ចម្បង ដែលជាមូលដ្ឋាននៃភាពប្រកួតប្រជែងវិស័យការធ្វើដំណើរ និង ទេស​ចរណ៍របស់កម្ពុជា គឺគោលនយោបាយ និង យុទ្ធសាស្រ្តជាទូទៅរបស់អាជ្ញាធរ។ គោលនយោបាយ និង យុទ្ធសាស្រ្តទាំងអស់នោះ រួមមានដូចជា ចាត់​អទិភាព​វិស័យទេសចរណ៍ និង ធ្វើដំណើរ (ចំណាត់ថ្នាក់ទី២៩) តម្លៃមានលក្ខណៈ​ប្រកួតប្រជែង (ទី៥១) ភាពបើកចំហជាអន្តរជាតិ (ទី៥៨) ធនធានធម្មជាតិ (ទី៦២) និង ធនធានវប្បធម៌ ​(ទី៧៦)។ ទោះបីយ៉ាងណាក្តី លទ្ធផលរបស់​កម្ពុជានៅមានភាពយឺតយ៉ាវ ផ្នែកនិរន្តភាពបរិស្ថាន (ទី១៣០) បរិស្ថានអជីវកម្ម (ទី១២៥) ធនធានមនុស្ស និង ទីផ្សារការងារ (ទី១១០) សុខភាព និង អនាម័យ (ទី១០៩) ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធផ្លូវគោក (ទី១០៨) និង ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ ទេសចរណ៍ (ទី១០២)។ ការប្រៀបធៀបភាពប្រកួតប្រជែងការធ្វើដំណើរ និង ទេស​ចរណ៍​នៅតាមបណ្តាប្រទេសជាច្រើនក្នុងតំបន់ ចង្អុលបង្ហាញឱ្យឃើញថា ប្រទេស​កម្ពុជា​ដើរក្រោយប្រទេសជាមិត្តរបស់ខ្លួន ថ្វីបើកម្ពុជាមានធនធាន​ធម្មជាតិ និង វប្បធម៌ទុនក្តី។ ថ្វីបើទាក់ទងជាមួយធនធានធម្មជាតិ និង វប្បធម៌ ប្រទេស​កម្ពុជាគឺជាប្រទេសទីពីរប៉ុណ្ណោះ បន្ទាប់ពីប្រទេសវៀតណាមក្តី ប៉ុន្តែ ភាព​ប្រកួត​ប្រជែងផ្នែកទេសចរណ៍ជាទូទៅរបស់ប្រទេសកម្ពុជា ជាប់លំដាប់លេខ១០១ នៅ​ពីក្រោយសាធារណរដ្ឋប្រជាធិបតេយ្យឡាវ ដែលជាប់ចំណាត់ថ្នាក់លេខ៩៤ ប្រទេសវៀតណាមជាប់ចំណាត់ថ្នាក់លេខ៦៧ និង ប្រទេសថៃជាប់ចំណាត់​ថ្នាក់​លេខ៣៤។

គន្ថនិទ្ទេស

១-     រាជរដ្ឋាភិបាល ផែនការយុទ្ធសាស្រ្តអភិវឌ្ឍន៍ទេសចរណ៍២០១២-២០២០

២-     រាជរដ្ឋាភិបាល គោលនយោបាយជាតិអេកូទេសចរណ៍ ២០១៩-២០៣០

៣-    ធនាគារពិភពលលោក បច្ចុប្បន្នសេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជា «កម្ពុជា​បោះជំហាន​ឈាន​​ឡើង​តាម​សង្វាក់តម្លៃនៃ

          កម្មន្តសាល» (ខែតុលា ឆ្នាំ២០១៧)

Comments (15)

  1. tinyurl.com says:

    Do you mind if I quote a few of your articles as long as I provide credit and
    sources back to your blog? My blog site is in the exact same niche as yours and my visitors would genuinely benefit from some of the
    information you provide here. Please let me know if this okay with you.
    Appreciate it!

  2. tinyurl.com says:

    With havin so much content do you ever run into any issues of plagorism
    or copyright violation? My website has a lot of completely unique content I’ve either written myself or outsourced but it looks like a
    lot of it is popping it up all over the internet without my agreement.

    Do you know any techniques to help prevent content from being ripped off?
    I’d genuinely appreciate it.

  3. I have been surfing online more than 3 hours as of late, but I by no means discovered
    any fascinating article like yours. It’s pretty price sufficient
    for me. Personally, if all webmasters and bloggers made just
    right content material as you did, the net will probably
    be a lot more helpful than ever before.

  4. Hello there! I just would like to offer you a big thumbs up
    for your excellent information you have right here on this
    post. I am returning to your website for more
    soon.

  5. ps4 games says:

    Hi! I understand this is somewhat off-topic but I had
    to ask. Does operating a well-established blog such as yours require a large amount of work?
    I am completely new to writing a blog but I do write in my journal every day.
    I’d like to start a blog so I can share my experience and feelings online.
    Please let me know if you have any kind of suggestions or tips
    for new aspiring bloggers. Appreciate it!

  6. ps4 games says:

    If you would like to increase your familiarity just keep visiting this site and be updated with the most recent news update posted here.

  7. This is a topic which is near to my heart…
    Best wishes! Where are your contact details though?

  8. I’m excited to discover this website. I need to to
    thank you for your time just for this fantastic read!!
    I definitely enjoyed every little bit of it and i
    also have you book marked to look at new information on your web site.

  9. Great article! We will be linking to this great content on our site.
    Keep up the great writing.

  10. sling tv says:

    Why users still use to read news papers when in this technological world all is accessible on web?

  11. I blog often and I seriously appreciate your information. This great article has really peaked my interest.
    I’m going to take a note of your website and keep
    checking for new details about once a week. I opted in for your RSS feed as well.

  12. sling tv says:

    My spouse and I stumbled over here from a different page and thought I might
    as well check things out. I like what I see so i am just following you.
    Look forward to looking at your web page again.

  13. sling tv says:

    Thanks for your personal marvelous posting! I truly enjoyed reading it, you could be a
    great author. I will be sure to bookmark your blog and
    will eventually come back later in life. I want to encourage
    that you continue your great work, have a nice evening!

  14. sling tv says:

    Hello, Neat post. There’s an issue with your site in web explorer, may check
    this? IE still is the market leader and a good element
    of other people will miss your wonderful writing due to this problem.

  15. I’m extremely impressed together with your writing abilities
    and also with the format on your blog. Is this a
    paid subject matter or did you customize it your self? Anyway keep
    up the excellent quality writing, it is uncommon to see a
    nice weblog like this one these days..

Leave a Reply

Your email address will not be published.